Ai sang Cam, xuôi Thái, sang Malay - Koh Ker, Prasat Preah Vihear, Siemriep

Viết lại cho những ngày không net và những ngày bị đuổi sớm ra khỏi quán nét đến quán bar... và đây sẽ là 1 entry rất rất dài.

Bangkok 9.30pm 13-01.2008 - vừa đến lúc 8.20pm. Tình hình rất tình hình vì các internet shop ở các nước trong khu vực ĐNA hầu hết đều rất tệ, kể cả ở Bangkok. Do vậy, đang ngồi lóc cóc gõ, hình thì vẫn chưa xử lý (làm nhẹ để dễ post) và chưa post lên được thì bị đuổi vì đến giờ đóng cửa (10.30pm!). Chỉ cập nhật nhanh vài hình ảnh trước, thông tin "hấp dẫn" về những ngày lang thang trong rừng vừa qua sẽ phải cập nhật sau này.

10.01.2007 - Beng Mealea - Siemriep, Koh Ker - Preah Vihear

Chiều hôm trước đã thỏa thuận với bác xe ôm là sẽ đi khu di tích mà gần đây nổi tiếng không kém Angkor là Prasat Preah Vihear (PPV), thuộc tỉnh Preah Vihear. Trên đường đi sẽ ghé 2 khu di tích Beng Mealea (thuộc tỉnh Siemriep, cách SR 64km, cũng được tính vào cụm quần thể Angkor) và Koh Ker (thuộc tỉnh Preah Vihear, thủ phủ là thành phố Tbeng Meanchey), ngoài ra sẽ dừng lại ở các di tích hoặc thắng cảnh trên đường đi, cũng như sẽ dừng lại nghỉ 2 đêm trên đường. Koh Ker và PPV là 2 điểm phát hiện sau Angkor và cho đến nay đường đi vẫn chưa xong nên ít được biết đến với các tour du lịch, nhất là cụm Koh Ker mà hiện nay chưa bị tàn phá nhiều là bởi vì còn rất nhiều bom mìn xung quanh khu vực này. Đi từ Kompong Thom đến PPV là 1 việc rất thử thách, ngay cả những người bán hàng dạo tại PPV cũng rất ngạc nhiên khi biết mình xuất phát từ KPT (vì nếu đi từ Thailand thì đường rất tốt và nơi này chỉ cách biên giới Cam-Thái vài trăm mét mà thôi, và hiện nay, gần như 99% du khách đến viếng điểm này đều đến từ Thailand hoặc sẽ sang Thialand để đi). Đường bụi mù mịt, đầy sống trâu, ổ gà ổ voi. Vào mùa mưa, hầu như chỉ có vài loại xe đặc chủng mới đến được các khu này. Còn mùa khô, bụi đỏ mờ hơn sương, sáng thì rét buốt, trưa thì cháy nắng,... có đi mới biết, không thể tả nổi.

Sáng 10.01, khởi hành sớm, lúc 6.30. Trước đó, mình còn kịp làm 1 vòng Kompong Thom, cũng chẳng có gì đặc sắc, trời thì mù nên ý định ra sông đón bình minh bị phá sản. Đường đi buổi sáng rất lạnh, cũng may là có cái nón bảo hiểm che nên cũng đỡ đỡ, nhưng đội nón vào thì lại không nhìn thấy quang cảnh nên thỉnh thoảng lại "thò ra thụt vào". Quang cảnh cũng chẳng có gì thật đặc sắc, chỉ nổi bật là những ao hồ đầm phá đầy những hoa súng đỏ mạnh mẽ và rực rỡ trong nắng sớm. Đoạn đường này vẫn rất tốt vì vừa làm xong (cho đến qua khỏi Beng Mealea, Svay Leu mới bắt đầu đường xấu). Đây là QL 6 của kam, đi theo hướng đến Siemriep nhưng đến ngả 3 Dam Dek, cách SR 30km thì rẽ phải thay vì đi thẳng. Đi trên đường này bạn sẽ ngang qua cây cầu đá ong Kampong Kdei Bridge, cách SR khoảng 45km, được xây dựng từ TK XII. Cây cầu dài khoảng 85m, cao 14m, hơn 800 tuổi này vẫn chịu đựng được từng đoàn xe tăng, thiết giáp rầm rập đêm ngày của thời chiến tranh vừa qua. Và nếu chú ý, bạn cũng sẽ thấy nhiều cây cầu đá ong nhỏ khác nữa nằm rải rác dọc đường. Cách đây vài năm, cây cầu này còn cho xe hơi chạy qua nhưng bây giờ thì UNESCO đã tài trợ xây dựng cây cầu mới. Bắt đầu từ ngã 3 Dam Dek, bạn sẽ gặp rất nhiều mini tuk-tuk (giống như xe lôi ở VN nhưng nhỏ hơn, chở được 2 khách) chở khách Tây chạy lơn tơn trên đường, từ Siemriep đi Beng Mealea. Chiếc Wave Alpha, nhập từ VN, dừng lại tại Beng Mealea khoảng hơn 10am, trao đổi với bác tài về giờ giấc để đến các điểm kế tiếp, mình chỉ có 1.30h để tham quan khu di tích này. Sau đó mới thật là tiếc về khoảng thời gian ngắn ngủi này, nhưng đã thỏa thuận thì phải giữ lời, và cũng vì từ ngoài cửa vào đến trong khu di tích khá xa, khá nắng chứ nếu không đã chạy ra thỏa thuận lại rồi.

Beng Mealea chưa bao giờ được nhắc đến trong các tour du lịch từ VN, vẫn khởi hành hàng tuần từ các công ty du lịch. Nhưng đây là một trong những điểm du lịch bí ẩn và hấp dẫn nhất của quần thể Angkor. Được xây dựng để tặng cho 1 vị hoàng tử vào thế kỷ XII, cùng thời với Angkor, có cùng số tầng giống Angkor Vat, được bao quanh bởi hào nước rộng khoảng 1,2km (hiện đã thành đất liền)... kiến trúc này bị tàn phá khốc liệt nhất bởi thời gian, chôn vùi những bí ẩn của nó bên cạnh các chạm khắc sắc sảo tuyệt vời cũng như tòa thư viện, những đường hầm gần như còn nguyên vẹn. Khám phá, len lỏi trong những đền đài đổ nát, cũng là trong những rừng cây rậm rạp, có thể bạn sẽ giật mình lúc đầu vì những bóng người thoắt ẩn hiện trong những hốc xó hay trên tường thành cao vợi. Ai vào những chốn linh thiêng này mà chẳng có những ý nghĩ vu vơ đó. Một lúc sau mới biết đó là các em bé Khmer, và cũng chỉ có các bé mới có thể len lỏi vào các nơi đó chứ du khách thì khó lòng đi được. Và đây cũng là nét rất đặc trưng của BM, với những tình nguyện viên du lịch nhí luôn sẵn sàng giới thiệu và hướng dẫn khách len lỏi vào những ngóc ngách bí hiểm mà các tour du lịch hoặc khách đoàn ít có dịp khám phá. Bạn dám thử không?

Cây cầu bằng đá hơn 800 năm tuổi trên đường từ Kampong Thom đi Beng Mealea

Đường vào Beng Mealea, cổng vào ấn tượng với nhiều tượng thần rắn.

Beung Mealea, hoang tàn đổ nát nhưng vẫn ẩn chứa vẻ đẹp bí ẩn qua các chạm trổ, điêu khắc còn nguyên vẹn sót lại.

Nhìn ra từ 1 đường hầm tối thui, dài dằng dặc mà chỉ có 1 mình lang thang, hỏi sao không sợ khi có những bóng người thoắt ẩn hiện.

Trước kia BM được xây trong lòng hồ, giờ đã khô cạn, chỉ còn đâu đó vài ao nhỏ các em bé Khmer đang tắm táp, vui đùa.

Đường vào 1 thư viện của BM, giờ hoang tàn nhưng bên trong vẫn giữ được các chạm khắc tinh xảo (tối thui, không chụp hình được).

Bạn có thấy hoa văn sắc sảo còn sót lại của BM.

Và sau đó, hành trình tiếp tục hướng đến Koh Ker, dĩ nhiên là phải dừng ở thị trấn nhỏ Svay Leu để ăn trưa, trong quán bình dân như những người bạn Khmer nữa chứ. Qua khỏi thị trấn Svay Leu (cách Beng Mealea khoảng hơn 10km), con đường nhựa biến mất đường bụi bắt đầu. Điều thật đáng tiếc là những cánh rừng 2 bên đường bị chặt phá hoang tàn, để phục vụ cho dự án trồng cao su, như lời của bác tài kiêm HDV. Nhìn các gốc cây (mục ruỗng) bị bỏ lại thật to lớn, có thể đoán những cánh rừng này thật sự là rừng già từ rất lâu đời. Vì vậy, thay vì đi trong bóng rừng râm mát, như trong một vài travel blog đề cập, con đường bây giờ rộng hơn nhưng chạy miên man trong nắng cháy và bụi đỏ. Chạy mãi trên đường, cuối cùng cũng đến Koh Ker lúc gần 1.30pm. Rút kinh nghiệm, mình đề nghị hơn 2h cho cụm di tích này, mà lúc đó mình vẫn chưa biết là lớn gần như Angkor! Sau về đọc, các sách du lịch đề nghị ít nhất vài ngày cho cụm di tích này!!!

Koh Ker, 1 thời là kinh đô cũ của Vương triều Jayavarman IV (928-42 AD), vị vua đã dời kinh đô từ Angkor về đây trong thời gian ngắn, là khu di tích Angkorian ít được nghiên cứu và ít biết đến nhất. Dù chỉ là kinh thành trong thời gian ngắn 928-944 và sau đó kinh thành được quay về Angkor, nhưng ở đây đã xây dựng được rất nhiều cụm đền đài trong một diện tích rộng, chia thành nhiều khu, nằm rải rác trong các khu rừng già vẫn đầy bom mìn. Và đặc biệt là còn nhiều nơi đang xây dang dở và bỏ lửng từ TK X đến nay. Bác tài xe ôm phải đưa đi bằng xe máy đến từng cụm và luôn miệng dặn không được đi ra ngoài các đường cảnh báo bom mìn.

Trước tiên, và được nhắc đến nhiều nhất ở Koh Ker là cụm đền đài chính Prasat Thom (còn gọi là Prasat Kompeng) với tòa tháp kiểu Kim tự tháp cao 40m với 7 tầng. Lên trên đỉnh, hơi bị khó đi, bạn sẽ nhìn thấy quang cảnh hùng vĩ bao quanh. Vẫn sau lưng là núi che chở, bao quanh là hào sâu bảo vệ, tường thành che chở, trước mặt là 5 cụm tháp nhỏ, mặt chính hướng về hướng Đông... Prasat Thom không khác gì mấy so với Angkor, và đặc biệt hơn là còn có tòa "kim tự tháp".

Thoạt nhìn từ bên ngoài Prasat Thom

Bước vào trong, đây là đường từ cổng chính vào tòa "kim tự tháp" của Prasat Thom, hoang tàn nhưng vẫn cho thấy sự hùng vĩ của khu di tích.

Và sau đó là con đường sâu hun hút,

... đến cụm 5 tháp chính (vì góc chụp quá hẹp nên không chụp được)

... nhưng ở mặt trước của chính điện, vẫn thấy những chú Garuda kiên nhẫn và trung thành ngồi chầu qua 10 thế kỷ, dù đến lúc "thịt nát, xương tan".

... tiếp nối bằng con đường đá ngàn năm vẫn vững bền dẫn đến tòa "kim tự tháp"..

Tòa Pyramid 7 tầng, cao hơn 40m tại Kohker, đây là biểu tượng đặc trưng, vì đến vào buổi chiều, không chụp được nhiều hình về tòa Pyramid này (ngược nắng - như tất cả các wat/temple khác).

Nhìn tòa pyramid từ 1 góc khác, sáng sủa hơn vì không ngược nắng nhưng lại không thấy được sự hùng vĩ qua hàng cây che khuất.

Với hào sâu vây quanh che chở.

... và tường cao bao bọc

Cụm tháp - đền đài thứ 2 còn đang xây dựng dang dở là Prasat Leung. Tuy chưa xây dựng xong, cụm tháp này có các Linga lớn nhất và được gìn giữ tốt nhất tại Kam. Một điều rất lạ là chính diện của đền này không hướng về Đông như hầu hết các đền đài khác, có hỏi nhưng HDV không trả lời được, ai biết chỉ giúp, sẽ hậu tạ hậu hĩ!

1 trong các đền đài dang dở của Prasat Leung, nhìn từ bên ngoài,

... đến linga hầu như còn nguyên vẹn bên trong (và cả yoni nhưng góc nhìn hẹp quá không chụp hình cả cụm được)...

... nên phải sang 1 đền đài khác, mới chụp được hình cả linga & yoni (dù không còn nguyên vẹn như ở đền trước).

Cụm tháp - đền đài thứ 3, có cấu trúc giống Banteay Srei ở Siemriep nhưng đã bị tàn phá nặng nề, nhất là bởi những kẻ "đào mộ" trong thời kỳ chiến tranh liên miên. Nhưng rất lý thú là trong cụm tháp này có các văn bản khắc bằng chữ Pali trên các trụ đá (nghiên cứu cho thấy niên đại từ 932-1010) nói về lịch sử Cambodia thời bấy giờ. (Bạn nào đọc được chữ Pali, sẽ gửi file hi-res cho để nghiên cứu nhé!).

Rất giống Banteay Serei phải không? Nhưng bị tàn phá rất nặng nề.

Các chữ vẫn còn mãi với thời gian, sau cả nghìn năm - như vậy, "trăm năm bia đá có mòn?"

Ngổn ngang gò đống do những "kẻ cướp ngôi mộ" tàn phá.

Và cuộc chiến giữa cây và đá này, ai thắng, ai bại? Cây cũng có "sự trợ giúp" của "đồng bọn"?

Cụm tháp thứ 4 là Tháp Đen (tên tự đặt và cũng theo lời của HDV). Cụm tháp này rất lạ là sau một thời gian xây dựng, tự nhiên các phiến đá chuyển dần thành màu đen, cả trong lẫn ngoài. Lúc đầu mình tưởng bị cháy nên hỏi, nhưng được giải thích là do tự nhiên.

"Tháp đen", hầu như còn mới nguyên và những chạm khắc tuyệt vời cộng với sự pha màu độc đáo của mẹ thiên nhiên.

Cụm tháp thứ 5, là cụm Prasat Bram, nơi 2 trong 5 tháp bị nuốt chửng bởi các cây đa cổ thụ. Lang thang mãi trong cụm tháp đầy hấp dẫn này mà chẳng chụp được hình đẹp vì các góc quá hẹp, trời đã dần tối (do trong rừng 1 phần), mà còn ngược nắng nữa.

Chụp từ xa để lấy toàn cảnh thì vừa ngược nắng vừa không rõ vì cây rừng rậm rạp.

Chụp gần thì không thấy được sự hoành tráng của cuộc chiến đấu cây và đá.

Ngoài ra, còn có rất nhiều khu đền đài khác mà thời gian chỉ cho phép "hoa xem ngựa cỡi", chưa kể là các khu còn trong sâu hơn chưa đi được vì trời bắt đầu sẩm tối (trong rừng thôi, khi ra đến lộ thì trời vẫn rất nắng).

Các tượng, chạm/điêu khắc tinh xảo ở các đền rải rác trong rừng.

Và đặc biệt, trong suốt thời gian lang thang ở Koh Ker, luôn gặp 1 cặp vợ chồng trẻ người Khmer cũng chở em bé bé xíu đi viếng đền đài và chụp rất nhiều hình cho bé. Tranh thủ, chụp 1 tấm hình của bé, lúc đang ngồi ở Tháp Đen.

Và rời khỏi Koh Ker gần 5pm, vỡ kế hoạch thời gian, lòng đầy tiếc nuối, tiếp tục con đường đỏ bụi, băng qua làng nhỏ Sayong (cửa ngõ vào Koh Ker, cách 9km) hướng về Tbeng Manchey. Chạy xuyên qua nhiều khu rừng xen lẫn làng mạc đến ngã 3 làng Thuâl Bam Bek (43km từ Koh Ker) và bác xe ôm quyết định dừng lại nghỉ đêm ở đây để sáng mai đi tiếp 99km đến Prasat Preah Vihear. Sở dĩ dù còn sớm nhưng bác tài quyết định dừng vì con đường từ đây đi đến hơn 60km nữa chỉ là rừng, không có khu dân cư và đường rất xấu. Lúc đầu cũng không tin, nhưng đúng là ngày mai đi mới thấy sự nghi ngờ của mình là quá đáng trách.

Làng Thuâl Bam Bek là 1 làng nhỏ, đầy bụi và bụi chỉ có 1 nhà trọ duy nhất, và cũng có duy nhất 1 phòng (!), bác tài ngủ chung với mấy đứa trẻ con chủ nhà. Ở đây 9pm cúp điện vì chạy máy phát điện. Biết làm gì cho qua hết đêm???

Hình ảnh chiếc xe được lèn chặt (hoặc người, hoặc hàng hóa) ở làng Thuâl Bam Bek rất quen thuộc bên Kam, nhưng kỳ này đặc biệt là có chú bò hiền lành đứng yên trên xe. Mà không biết bây giờ đã gần 6pm, chiếc xe này sẽ đi về đâu và bao giờ đến với 60km đường cực xấu và đêm đen phía trước.

11.01.2008

Rồi đêm cũng qua nhanh thôi. Hơn 6.30pm mới có nước để tắm rửa vì chờ bơm lên từ giếng đóng. sau đó là đi bộ trên con đường tối thui, đi 2-3 quán mới còn quán cơm bình dân với vài món ăn còn sót (dù sao cũng đỡ hơn là chuyến đi Tây Bắc Việt Nam, 6.30-7pm là đừng hòng kiếm ra quán cơm nào còn nhận khách). Ngồi trong quán (có 2 bàn!) cũng có tốp lái xe tải dừng lại cười nói xôn xao nên cũng đỡ buồn. Lo sợ cho giấc ngủ đêm nay, làm vài lon Crown cho dễ ngủ. Xong về nhà, hình như 8pm thì phải là chuẩn bị chun vô mùng vì ở ngoài quá muỗi và cũng gần cúp điện. Linh tinh 2-3 câu chuyện với chủ nhà mến khách, thông qua bác tài vì chủ nhà không biết tiếng Anh, thấy mệt quá qua 1 ngày dài, đành vào ngủ sớm. Và khi tỉnh dậy cũng đã gần 6.30am - không biết nhờ Crown hay vì quá mệt. Và thế là chuẩn bị nhanh để khởi hành đi Prasat Preah Vihear lúc 7am.

Không kể về đường đi nữa, vì đây là đoạn xấu nhất. Nhưng cũng chưa bằng đoạn cuối cùng. Khi đến ngôi làng dưới chân núi, bác xe ôm dừng lại, chuyển mình sang 1 xe ôm địa phương trẻ khác và bảo rằng bác không đi nổi con đường phía trước. Lúc đầu mình không tin, đi rồi mới thấy đoạn đường 5km dốc dựng ngược này quá là khủng khiếp vì dốc quá ngắn, quá đứng và đường quá xấu (không phải kể nhưng dốc các cổng trời Đồng Văn, Lũng Cú, Mèo Vạc, Khâu Vai mình đã tự chạy xe đi rồi, nhưng cũng không bằng đoạn dốc này). Ngay cả nhóm khách Tây chạy xe cào cào chuyên nghiệp mà còn thấy tụi nó run và chạy vất vả quá trời. Trong khi đó thanh niên trẻ chạy xe ôm thì cứ băng băng, mình cũng "nhắm mắt đưa chân", biết làm gì hơn. Và Prasat Preah Vihear trong mơ đã hiện ra phía trước. Nhưng trước khi đi vào và chia sẻ với các bạn về PPV, mời xem hình bên dưới, với nội dung mình rất tâm đắc trong chuyến đi này, và trong những lúc lang thang trôi dạt trên đất nước chùa Tháp.

"Tự hào được sinh ra là người Khmer!" Đi cũng chưa nhiều nhưng cũng không ít và PPV cũng không nổi tiếng bằng Angkor nhưng sao câu khẩu hiệu này thật quá ấn tượng với mình. Nhất là khi biết PPV cũng đã từng trải qua thời gian dài bị giành giật với Thailand nhưng sau cùng đã được trả về Kam. Có giống Hoàng Sa & Trường Sa?

Bạn nghĩ sao?

Prasat Preah Vihear (PPP) được xây dựng trong suốt 7 triều vua, từ Yasovarman 1 (889-910) đến triều vua cuối Suryavarman II (1112-1152). Và nhiều nhà nghiên cứu cho rằng một phần các tượng cũng như các vật thiêng ở đây được chuyển về từ Vat Phou Champasak, Laos. Trong suốt nhiều thế hệ (sau thời kỳ hùng mạnh của Đế chế Khmer), PPP trở thành nơi tranh chấp giữa Thai & Kam và phần lớn là nằm trong tay Thai, cho đến lúc Kam là thuộc địa được bảo hộ của Pháp năm 1907. Tuy vậy, cuộc tranh chấp vẫn tiếp diễn khi Pháp rời Đông Dương. Năm 1959, quân đội Thái đã chiếm đóng toàn bộ nơi này, quốc vương Shianouk đã đưa vấn đề này ra tòa án quốc tế và sau đó 3 năm, 1962, PPP trở về với đất nước Chùa Tháp. Trường hợp Hoàng Sa & Trường Sa có thể rút ra được điều gì từ vụ việc này? Tuy vậy PP tiếp tục rơi vào nhiều cuộc chiến (và cả thảm họa - như cuộc chưỡng bức hồi hương đẫm máu 1979 của quân đội Thái với người tỵ nạn Kam...) mãi cho đến 1998, đây là nơi tụ tập để tái hợp lần cuối, trước khi đầu hàng của tàn quân Khmer đỏ. Chỉ ngay sau đó, với ý đồ gì chưa rõ, Thailand đã cho xây 1 con đường hoành tráng chạy thẳng đến đến đây, thế là PPP lại tiếp tục bị đóng cửa cho đến 2003.

Bỏ qua những vấn đề liên quan đến chính trị, PPP thật sự là 1 cụm di tích hấp dẫn, về nhiều mặt. Từng là nơi hành hương quan trọng của người Khmer trong nhiều thế kỷ, kiến trúc xây dựng độc đáo trên đỉnh núi cao với tầm nhìn chiến lược (đến tận Phnom Kulen ở SP), các chạm khắc tinh xảo, những tòa nhà và bức tượng vừa tinh xảo, vừa hoành tráng... Và với bạn, thêm 1 điều hấp dẫn nữa là nếu bạn đến được PPP từ Kompong Thom, bạn đã vượt qua 1 thử thách rất lớn, và như vậy, sẽ luôn sẵn sàng cho những cung đường gian khó khác trên bước đường lang thang.

Bạn thường ít thấy cờ K, nhưng ở đây, ngay cửa ngõ vào khu đền đài, những lá cờ K bay kiêu hãnh trong gió. Nhìn từ 1 góc khác, cổng hầu như còn nguyên với những nét điêu khắc tinh xảo.

Sau cổng chính là con đường dài, rất nhiều đoàn sư sãi, cũng như các em học sinh từ Thailand sang viếng PPP.

Và đây là các kiến trúc trong cụm đền đài, chia làm 4 cụm (nếu tính luôn cụm cổng là 5 cụm).

Cụm tháp thứ 2, nhìn từ phía trước, nghiêng

... nghiêng hơn nữa, 1 bên của cụm tháp 2

Đường lên cụm tháp 3 cheo leo

... đường xuống cũng vất vả không kém. Nhìn từ trên cao, con đường phía dưới bé xíu với những bóng áo vàng tô điểm. Ngồi trong bóng râm của cây, của đá, mơ cảnh khách thập phương đi nơi khác, đền đài chỉ có những chiếc áo vàng - tưởng được trở về ngày cũ.

Cụm tháp thứ 3, nhìn ngang, hành lang sâu thẳm và gần như còn nguyên vẹn nếu nhìn từ phía sau.

1 cái cửa sổ đá gần như còn nguyên của cụm 3

Con đường nối cụm 3 & 4

Con đường hoành tráng ở cụm tháp thứ 4, và cụm tháp này gần như bị hư hại hoàn toàn

Cụm đền 5, hành lang và cũng là nơi trưng bày tranh tượng ngày trước, bên trong và bên ngoài và bóng áo vàng làm điểm nhấn đặc biệt trong màu của đá và bóng râm cây ngàn năm.

Mặt lưng của cụm tháp cuối cùng, thứ 5 và đất Kam, Thái (có con đường nhựa và cửa khẩu là tòa nhà ngói đỏ) nhìn từ đỉnh đồi, nơi cụm tháp 5 này tọa lạc.

Trong cụm tháp 5 này, ngôi đền ở giữa hầu như được bảo quản tốt nhất nhưng không được chụp hình vì hiện này việc thờ cúng vẫn đang được giữ nguyên. Khuôn viên xung quanh bao bọc bởi các hành lang treo tranh tương đối chật nên không chụp hình được với các góc quá hẹp (chắc kỳ sau bớt đi chơi để dành tiền mua máy chụp hình mới, rồi mới đi tiếp!).

Trên con đường nối cụm tháp 1 và 2, gần tấm bảng Tự hào sinh ra là người Khmer, 1 em bé và ông đang ung dung cỡi trên sư tử đá ngàn năm. Ông của bé chắc chắn sẽ dạy cho bé câu "khẩu quyết" này, chắc chắn!

Chút (lẩn) thẩn thơ với hoa dại bé mọn bên góc đền đài, các linh vật có còn chờ được đến ngày nao?

Được viếng PPP thật sự là 1 điều may mắn với những ấn tượng mạnh mẽ. Ngồi trong góc khuất của đền tháp hay trong gió lộng dưới bóng cây, nhìn đá rêu phong, đền đài vĩ đại, ... cảm thấy thân phận bé mọn của con người, cứ mãi bon chen, sao thật phù phiếm.

Rồi cũng phải chia tay PPP (trễ hơn giờ hẹn gần 2h nhưng anh xe ôm trẻ vẫn vui vẻ chờ), nhắm mắt xuôi con đường xuống khủng khiếp, với các con dốc góc thấp nhất 35 độ (tài liệu) và con đường lổn ngổn đá sỏi trơn chuội. Về đến làng dưới chân núi chỉ kịp ăn vội vài miếng là leo lên xe đi vì sợ về không kịp.

Trước lúc lên núi có trao đổi với bác tài về dự định a/ Phương án 1, về đường cũ; b/ Phương án 2, đến ngã 3 Sa em, chờ xe bus hoặc tuk-tuk về Along Veng rồi từ đó về Siemriep (vì bác tài không chịu đi đường này vì nói nó rất xấu). Do vậy, chạy gần 30km đến ngã 3 ngồi chờ xe nhưng không có xe, hỏi thăm dân địa phương thì chỉ có 1 chuyến vào buổi sáng. Thế là bỏ "toan tính" đi 1 đường, về đường khác và được biết thêm Along Veng, quê hương của Ieng Sary. Đành về đường cũ, vẫn nắng, vẫn bụi, vẫn..... Chạy mãi, bác tài đòi nghỉ lại ở Sayong nhưng khi mình đề nghị, suy nghĩ một lúc bác tài quyết định sẽ về nghỉ tại Svay Leu. Đường đi lúc chiều xuống này quá đẹp. Chạy mãi mà chỉ thấy mặt trời đỏ ối lúc cao, lúc thấp theo con dốc, dù chiều buông đã lâu. Và cuối cùng, cũng đến SL khoảng 6pm, trời chưa kịp tối, mệt rã rời.

Svay Leu là 1 thị tứ nhỏ, rất nhỏ, nằm trên trục đường mới mở từ Beng Mealea đi Koh Ker. Cả thị tứ nằm gọn trên trục đường này, dài khoảng 500m, chỉ có 1 nhà trọ duy nhất, cũng là quán cơm đã ghé hôm đi Koh Ker, tuy có nhiều phòng hơn. Tuy cũng có 1 phòng tắm (chung) nhưng vì bị hư nên khách trọ phải tắm rửa ở giếng nước bên hông nhà trọ, lộ thiên, ngay góc ngã 4 đường, theo phong cách Khmer, với chiếc khăn rằn quấn quanh. Có thể tắm hoặc không, tùy bạn, nhất là khi không có nhiều lựa chọn sau 1 ngày dài nhiều bụi đường, nhiều hơn tất cả con đường bạn đã từng đi. Thị tứ này tuy vậy đỡ hơn Thuâl Bam Bek ở chỗ cúp điện lúc 10pm thay vì 9pm (!).Thế là sau khi tắm rửa, tranh thủ giặt giũ phơi phóng, ăn tối, tám với chủ nhà (qua phiên dịch) xong, đi 1 vòng quanh phố (mất khoảng 1/2h – kể cả đi vào cuối con đường tối thui) về lại nhà trọ, nơi duy nhất còn mở đèn, mua vài lon bia lên lan can lầu 1 ngồi – ưu điểm duy nhất của nhà trọ này là 1 lan can rất rộng, rất vắng, nhìn ra ngã 4 đường chờ đêm xuống – nghĩa là chờ khi cúp điện.

Chờ mãi, rồi thị tứ nhỏ cũng xuống đèn, 100%. Ngồi nhìn phố nhỏ chìm trong đêm đen, leo lét đây đó vài ngọn đèn hột vịt le lói, đường phố không một bóng người, bầu trời trong vắt, đầy sao, tiếng côn trùng rả rích, đêm khuya sương vùng rừng núi xuống lạnh lẽo... chợt nhớ những ngày xưa cúp điện, leo lên sân thượng ngủ, vì trong nhà quá nóng. Mới đó đã hơn 20 năm! Đêm Svay Leu thật bình yên và thật đáng nhớ.

12.01.08 Siem Riep - Dòng sông ngàn Linga & Angkor

Sáng hôm sau, dậy sớm cùng bác tài thẳng tiến về ngã 3 Dam Dek. Ngay ngã 3 là 1 ngôi chợ đông đúc và cũng là 1 bến xe. Leo lên 1 chiếc pick-up, chờ xe chạy lòng vòng nhận hàng hóa, đón khách... đến gần 10am xe cũng đến Siem Riep, ngay chợ cũ, gần với Popula GH mình dự định tạm trú. Ngồi nghỉ ngơi ở 1 bistro ngay chợ, tán chuyện với anh xe ôm và sau khi trả giá, đã book 1 anh xe ôm khác vời giá 15$/ngày với điều kiện đi viếng: Dòng sông ngàn linga - Kbal Spean; Banteay Srei; Bayon Temple; Phnom Bakheng. Mục đích chính là Kbal Spean vì các điểm khác đã đi rồi, tuy nhiên có cơ hội lang thang lại thì càng tốt, nhất là được ngắm hoàng hôn trên Phnom Bakheng. Thế là về HG bỏ đồ đạc và leo lên xe đi Dòng sông ngàn linga, chạy mãi trong Angkor, đến Banteay Srei thì rẽ trái theo 1 con đường đang xây dựng bụi đỏ mù trời đi hơn 18km thì đến khu hàng quán dưới chân núi. Nghỉ ngơi chút và chuẩn bị leo núi.

Cách Siem Riep 50km, Dòng sông ngàn linga là điểm du lịch tương đối mới, hiện còn vắng khách vì đường đi còn chưa xong nhưng sắp tới nó cũng vẫn không phù hợp cho khách đoàn vì phải leo núi, đèo dốc và cây cối rậm rạp... rất khó quản lý cho nhóm đông. Do vậy, nếu bạn đi theo tour, nhất là các tour của Việt Nam thì chắc khó lòng đến được đây. Kbal Spean chỉ mới vừa được phát hiện vào năm 1969 và suốt từ đó đến 1998 nơi này vẫn nằm ngoài các cung đường du lịch vì chiến tranh và bom mìn dày đặc vây quanh. Nằm trên ngọn đồi với khoảng 1,5km đi bộ trong rừng cây rậm rạp, nhiều đèo dốc, K.S rất ấn tượng với các chạm khắc được thực hiện dưới đáy sông bằng đá hay vách đá 2 bên bờ. Nhiều nhất là các linga và thỉnh thoảng đây đó các yoni. Đặc biệt là các tượng Vishnu, Shiva... nằm dọc bờ sông hay trên các tảng đá chìm dưới dòng sông.

Sơ đồ các điểm nhấn trong khu rừng của Dòng sông ngàn linga - Kbal Spean

Dòng suối, chiếc cầu nhỏ rợp bướm vàng dưới chân núi.

Rừng cây rậm rạp với những phiến đá nhiều hình dạng - 1 phiến đá hình nấm

Linga dưới đáy sông, cả yoni và cả linga khổng lồ cạnh các linga nhỏ.

Các chạm khắc kỳ bí bên bờ sông

Thác trong rừng, bạn có thấy các chạm khắc ẩn sau làn nước

Kbal Spean không chỉ có vậy. Lang thang trong khu rừng không biết tuổi, lặng lẽ đây đó các đoạn sông, khúc suối, ẩn mình dưới bóng cổ thụ, mang trong mình những dấu ấn ngàn năm kỳ bí của người xưa thật là những thời khắc khó quên. Biết chừng nào được trở lại nơi này, để được ngồi nhìn lá rừng lặng lẽ rơi trên làn nước im bóng, rơi trên những chạm khắc ngàn năm, để hồn mình cũng lãng đãng, như lá vàng lơ lững trôi trong trên dòng nước, trên ngàn linga huyền bí.

Lang thang mãi, rồi cũng phải lội ngược con đường đầy bụi để về. Do cũng còn sớm nên trên đường về đã yêu cầu anh xe ôm dừng lại ở Banteay Srei, Bayon và 1 số đền đài nhỏ khác, trước khi về leo lên Phnom Bakheng ngắm hoàng hôn, kết thúc ngày lang bạt ở Siem Riep. Vì Banteay Srei va Bayon quá nổi tiếng và hầu như mọi người đều đã đến nên chỉ upload lên vài tấm hình. Loạt hình về hoàng hôn trên Bakheng sẽ cập nhật riêng trong 1 entry khác.

Banteay Srei dày đặc với du khách, làm mình nhớ lại những lúc lang thang trong Koh Ker, Sambor Prei Kuk vắng tênh.

Bayon huyền bí với những nụ cười ngàn năm nhìn xuống nhân gian.

Các đền đài xung quanh Bayon

Hoàng hôn trên đỉnh Bakheng và đoàn người lục tục xuống núi.

Rời khỏi Phnom Bakheng, lên xe ôm về đến Popular GH cũng gần 7pm. Quá mệt sau 1 ngày dài chạy từ Svay Leu qua SR rồi đi Kbal Spean... mệt đến nổi quăng chiếc quần còn passport vào chậu giặt, để đến khi nhớ và lôi ra thì nước đã thấm vào và tệ nhất là hình đã bị nhòe và rất nhiều các stamp cũng bị nhòe luôn. Thật tình là rất lo, nhưng không thể vì thế mà đành bỏ dỡ chuyến đi vừa chỉ mới khởi hành. Thế là bật quạt lên hong passport và bỏ hết mọi phiền muộn lại để ra phố, "ăn chơi" cho bõ mấy ngày trong rừng rú và những chuyến đi mệt nhọc. Tình cờ hay không, lại vào ngồi vào đúng cái quán đã ngồi những ngày đầu tháng 5.2005. Lúc đó thì đông đủ mọi người, bây giờ chỉ mình mình ngồi uống bia. Cũng hơi lưng tưng, quyết định đi đặt vé Poipet để ngày mai rời Siem Riep. Xong lại lang thang vào khu "bar area", chợ đêm, rồi lại bar... không biết la cà như thế nào mà gần 1am mình mới về GH. Đúng là "lang bạt".

13.01.08

Một ngày rất dài và vất vả. 8.30am xe rời khỏi Siem Riep và chạy trên con đường cực kỳ tệ, để mãi đến 3.30pm mới đến Poi Pet. Chẳng có gì để nói trên con đường đi chỉ toàn bụi và bụi, xe thì như bà già rụng răng... Đến Poi Pet thì lại chen chúc làm thủ tục, mệt rã rời. Sang Aranyaprathet lại chờ xe đi Bangkok. Mới chỉ hơn 1 năm mà đã có thay đổi, khách bây giờ không cần vào bến xe Aran mà có xe đợi sẵn ở cửa khẩu để đi thẳng đến Khaosan Road, thay vì đến bến xe Bangkok - thật là thuận tiện. Thế là lên xe ngồi, chạy mãi đến Khaosan lúc 8.20pm. Lang thang 1 hồi rồi cũng tìm được 1 GH với giá 190baht (!), ngay trong Khaosan. Căn phòng chỉ có đủ chỗ cho 1 chiếc giường, nhưng mình cần gì hơn. Tắm rửa xong, ra quán net đến 10.30 bị đuổi (nói nào ngay, các quán net trong Khaosan đều hết chỗ, mình phải đi bộ thật xa chứ các quán net trong KS vẫn hoạt động suốt đêm), thế là quay lại Khaosan, lang thang ăn uống, lê la ở các quán bar đầy dẫy khách Tây Tàu xí lô xí là. Khaosan nhộn nhịp nhưng không phức tạp như Patpong, trên đường phố đầy những nghệ sĩ nhân dân biểu diễn đủ các trò, từ bartender ném chai đến hoạ sĩ đường phố ký họa chân dung đến các băng nhạc tự phát đến... tùm lum trò. Cũng vui! Và như thế đêm trôi. Hẹn sáng mai gặp các bạn ở Lopburi - 1 điểm phát sinh trong kế hoạch, thay vì đi thẳng đến Ayuthaya, sẽ đến Lopburi, là kinh đô trước thời Ayuthaya rồi sau đó mới vòng lại Ayuthaya. Hành trình sẽ còn đầy dẫy những phát sinh - đó là ưu điểm của việc đi chơi một mình!!!!!!!!!!!

P/S: Nếu bạn nào khó ngủ, không nên nghỉ ở các nhà trọ ngay mặt tiền đường Khaosan vì quần chúng ở đây ăn chơi ồn ào suốt cả đêm. Ngay sáng hôm sau lúc rời KS sớm để đi Lopburi, vẫn còn có những nhóm thanh niên Tây (mặt mày đờ đẫn, chân nam đá chân xiêu) lang thang hát hò trên phố.

.

.

(Bangkok 13-01.2008 - vừa đến lúc 8.20pm.

Tình hình rất tình hình vì cac internet shop ở các nước trong khu vực ĐNA đều rất tệ, kể cả ở Bangkok. Do vậy, đang ngồi lóc cóc gõ, hình vẫn chưa load được thì bị đuổi vì đóng cửa. Chỉ cập nhật vài hình ảnh trước, thông tin "hấp dẫn" về những ngày lang thang trong rừng vừa qua sẽ cập nhật sau.

Lược ngắn gọn phần còn lại của hành trình trên đất K kỳ này: Dừng lại ở Kampong Thom, sau đó đi Prasat Preah Vihear, thuộc tỉnh Preah Vihear (thủ phủ là Tbeng Manchey), sẽ ngang qua 2 điểm là Beng Mealea (thuộc Siemriep, cách SR khoảng 64km) và Koh Ker (Preah Vihear). Kohker và PPV là 2 điểm mới phát hiện sau này dù xây dựng cùng thời SR (lịch sử dài dòng sẽ kể sau). Hiện đường đi đến 2 nơi này vẫn là thách thức với dân balo. Mình phải thuê 1 bác xe ôm kiêm tourist guide đi 3 ngày 2 đêm trên những con đường bụi mù mịt đầy ổ gà ổ voi và nắng cháy...

Sau khi đến PPV xong, về SR và chỉ đi điểm mới là "Dòng sông ngàn Linga", nơi thượng nguồn của dòng sông SR. Đây cũng là điểm mới, trước đây (2 năm) còn là con đường mòn nhỏ, còn bây giờ đang làm đường, cũng bụi mịt mù.

Sau đó về SR nghỉ ngơi (?) và sáng sớm hôm sau đi Poipet để từ đó đi Arangyaprathet đi BK - đường ngắn nhất. Đường đi từ SR-PP chỉ 220km nhưng đi từ 8am đến 3pm mới tới và vẫn bụi mù trời vì đang làm dang dở. Đến BK khoảng 8.20 kết thúc 1 ngày vất vả trên đường bằng cách vào khu Tây Balo Khaosan thuê GH (chỉ 190baht) và lang thang ở đó (gần như 1 Patpong thu nhỏ) đến quá ngọ, sau khi bị đuổi khỏi Internet với tinh thần cầu tiến cao là cung cấp thông tin cho bạn bè.

(Entry này sẽ được tiếp tục cập nhật về nội dung và hình ảnh sau, bạn cần biết phải làm gì ở những nơi không có điện vào buổi tối chứ... hay PPV có liên quan đến Trường Sa, Hoàng Sa ntn...).

Cây cầu bằng đá trên đường từ Kampong Thom đi Beung Maeley

Beung Maley, trước xây trong lòng hồ giờ đã thành đồi núi.

Đường vào 1 thư viện của BM, giờ hoang tàn.

Bạn có thấy hoa văn sắc sảo còn sót lại của BM.

Đường vào Kohker hoang tàn

Tòa Pyramid cao hơn 40m tại Kohker, đây là biểu tượng đặc trưng nhưng KK còn nhiều nơi thú vị khác. KK cũng rộng gần bằng Angkor. Vì đến vào buổi chiếu, không chụp được nhiều hình về tòa Pyramid này (ngược nắng - như tất cả các wat/temple khác).

Ai sang Kam, xuôi Thái, sang Malay - Bất ngờ ở Kompong Thom!

Xin chào!

Lại rời Sài Gòn vào những ngày đầu tháng Chạp, đúng ngày 1.12AL (08.01.08), quyết tâm "dứt áo" ra đi, bỏ lại sau lưng những cuộc nhậu nhẹt triền miên của những ngày hội hè năm cùng tháng tận. Ngày khởi đầu hành trình sang Kam cũng không thật sự dễ, vì tính ham vui và những cuộc hẹn... cứ làm lùi dần ngày đi.

Đêm hôm trước, chia tay hơi bị lề mề, sáng hôm sau, chuẩn bị hơi chậm chạp - cũng một phần vì quá mệt, thế là đến gần 9am mới ra Phạm Ngũ Lão, dự định là sẽ đi chuyến 9.00am. Nào ngờ vé đã hết. Thế là phải lang thang ở khu Tây Balo đến 11.30am xe mới khởi hành và đến gần 6pm xe mới đến Phnompenh, coi như là mất tiêu một ngày - theo như dự định là sẽ đến Siemriep hoặc Battambang (tùy theo tình bình ở bến xe) để sang Thailand sớm. Thực ra thì kế hoạch cũng đã gần bị thay đổi trên đường đi, vì 2 lý do: mỗi lần qua Kam phải mất tiền visa 24$ (20$+dịch vụ phí) nên kỳ này sẽ phải khám phá Kam nhiều hơn, cho bõ công; lý do thứ 2 là lúc ngồi trên xe đọc kỹ hơn LP Kam, "phát hiện" ra các cung đường rất hay nên cũng sẽ không đi thẳng SR hay BTB mà sẽ chuyển sang hướng khác. Dự định mới là sẽ đến Kompong Thom, đi tham quan các di tích tiền Angkor hoặc cùng thời với Angkor nhưng ở các vị trí hẻo lánh khác...vừa được phát hiện gần đây, rồi sau đó mới xuống Siemriep để đi Dòng sông ngàn Linga, Núi Phnom Kulen, tạt ngang sang Angkor nếu có thời gian (vì đợt trước đã đi rồi) và sau đó mới đến Poipet, sang Thailand, xuôi Nam Thái... (thực ra, đây cũng chỉ là kế hoạch dự tính với nhiều khả năng thay đổi vì đường xá xe cộ bên Kam không đoán trước được). Do vậy, lúc dừng chân xuống PP, "lương tâm" cũng không đến nỗi cắn rứt nhiều lắm vì cái tội lề mề sáng nay, mà phải suy tính đêm nay "làm" gì?

Đêm đầu tiên "xa nhà", ở Phnompenh một mình lần này, tiêu chí được đưa ra là phải lòng vòng các khu phố để nắm rõ các khu vực, định hướng các chốn "ăn chơi"... để thuận tiện cho những lần sau ghé PP. Nói chung là mục đích đã đạt được trong thời gian từ 6pm đến 12pm. Nếu lấy đại lộ Monivong, chợ Central Market làm mốc là mình sẽ định hướng được các khu vực cần đi tại Phnompenh. Khu ăn chơi bờ sông, đường Sisowath Quay thì càng rành hơn nữa. Một chiến tích cần kể đến là mình đã đi bộ dọc đường Sisowath Quay này lên đến tận cầu Hữu Nghị (Nhật Bản tài trợ) vòng về, khoảng 8km hơn. Và sau đó là vô "các" quán bar dọc sông uống Angkor. Tiếc một chút, khúc sông này là Tonle Sap chứ chưa phải Mékong, dù rất gần đoạn hợp lưu. Đoạn hợp lưu 2 sông gặp nhau và chảy xuôi về Việt (khoảng qua Cung điện Hoàng gia một tý) thì không có hàng quán để ngồi. Đành chịu, đành bỏ sở thích luôn muốn ngồi bên dòng Mekong uống bia, nhìn nước xuôi về quê nhà. Các hàng quán dọc bờ sông này thì đầy Tây Balo, đi lại đứng ngồi nhởn nhơ. Bên kia đường, công viên, bờ cỏ, đê sông thì chủ yếu là dân địa phương ra hóng mát, tương đối sạch sẽ và lịch sự, chứ không nhốn nháo như các bãi nhậu ở ven bờ các dòng sông Việt, sông Hàn - Đà nẵng chẳng hạn.

Cầu Hữu Nghị trong đêm, giữa cầu. Khi định chụp hình, anh cảnh sát trực cầu (có súng to và dài!) cứ nhìn nhìn, đành phải chụp lén.

Chỉ chụp hình cái hội chợ xanh xanh đỏ đỏ với các trò ném bong bóng như thế này cũng đã bị anh bảo vệ chạy ngang qua đường không cho, huống chi là cái cầu Hữu Nghị "quan trọng" như vậy!!!

Sáng hôm sau, chuyến xe đi Kompong Thom khởi hành lúc 7am. Không có xe đi KPT mà đi chung với xe đi Siemriep và xuống nửa đường. Thật là "bất công" khi từ PP đi SP 310km chỉ có 18.000r, trong khi đi KPT chỉ 165km lại đến 16.000r, nhưng cũng đành chịu - vì lúc đầu không tin, tưởng bị chém, nên đã check với 2 công ty khác nhau, GST và Sorya, the same! Thế là lên xe, đi gần 4h mới đến KPT (có nghỉ khoảng 0.5h), khoảng 11am, nghe nói là có thể đi shared-taxi nhanh hơn, khoảng 2.5h, cùng giá nhưng chật chội hơn. Xe vừa dừng lại tại KPT, đặt chân xuống đất là leo tót lên chú xe ôm đi khu di tích Pre-Angkor, Sambor Preikuk, chưa kịp thuê nhà nghỉ mà đeo luôn cái balo to đùng, nặng trịch. Sambor Prei Kuk, cách trung tâm KPT 28km, trên 1 con đường đầy bụi đỏ, được xem là di tích ấn tượng nhất trong nhóm di tích tiền Angkor. Nơi đây ngày xưa là kinh đô của Vương triều Chenla trong thế kỷ VII, cũng là nơi các vương triều Angkor sau này học hỏi các kinh nghiệm để xây dựng các đền đài, cũng như tiếp tục tu bổ nơi này. Rất nhiều nhà khảo cổ cho rằng trong tương lai, dù không hoành tráng hơn Angkor, khu di tích với hơn trăm đền đài này sẽ được xem trọng hơn hiện nay (xưa cũ hơn Angkor...). Kiến trúc nơi đây khác với Angkor là bằng gạch chư không phải đá. Tuy nhiên, có những điêu khắc (mới hơn), những linga, yoni bằng đá (được cho rằng làm và bổ sung sau)... chứng tỏ nơi này vẫn được chăm sóc và xây dựng tiếp tục. Rất khác với Angkor, nơi này thật vắng vẻ và yên bình. Tất cả các đền đài đều nằm trong 1 khu rừng, nơi cũng có nhiều cuộc chiến "tương tàn" giữa cây và đền đài, như ở Taphrom, Angkor.

Cổng vào Prasat Sambor Prei Kuk đơn sơ.

Các em bé HDV tự nguyện tại SKK, các bé nói tiếng Anh rất khá và là HDV để bán các hàng lưu niệm.

Một trong hơn 100 ngôi đền nằm rải rác ở Sambor Prei Kuk.

Và đây là ngôi đền lớn nhất, có tên là Prasat Tao, Đền Sư tử với 2 bức tượng sư tử, bằng đá, gần như còn nguyên vẹn, được làm từ TK VII - thật kỳ bí. Bạn có thấy 2 chú sư tử thật oai hùng?, chủ nhân blog này có chụp mấy tấm hình cạnh đó và thấy mình thật bé nhỏ, hèn mọn!!!

Dưới đây là đường vào 1 khu đền đài khác, bạn có thấy các bức tường đổ nát. Đây là bức tường gạch nhưng trong khu này còn có 1 bức tường đá nữa.

Những cái cổng tầng tầng lớp lớp thật ấn tượng.

Và dù bị thời gian tàn phá, vẫn dễ dàng nhận ra các đường nét điêu khắc tinh xảo từ TK VII.

Các Yoni và Linga của những thế kỷ sau (Linga đã bị lấy hoặc hủy hại hầu hết). Sự tàn phá mất mát ở đây góp phần không nhỏ bởi bom đạn Mỹ và những cuộc chiến tranh sau đó. Còn nhiều dấu tích hố bom trên mặt đất cũng như ở các đền đài.

Tượng thờ thần Shiva (?)

Và đây là cuộc chiến sinh tử giữa cây cối và đền đài, như Ta Phrom ở Angkor.

Bạn chú ý nhé, đây là 2 ngôi đền khác nhau nằm rất xa nhau. Nghe nói là còn có rất nhiều "cuộc chiến" nữa trong rừng sâu hơn nhưng không vào tham quan kịp.

Chiều về lại trung tâm Kompong Thom, ghé nhà trọ tắm rửa (bụi không tưởng tượng nổi, quần áo đỏ quạch) sau đó đi ăn (sáng giờ chưa ăn gì vì trong đó không bán gì cả) và bắt đầu lang thang phố phường KPT, ngắm hoàng hôn trên sông Stung Sen và thăm chùa.

Sông Tung Sen chảy ngang qua Kompong Thom, từ chiều, đến chiều muộn, đến đêm buông.

Chiều về trên sông đẹp và yên bình, tiếc là thời gian ít mà ham hố lại quá nhiều, vừa muốn ngắm sông, thăm chùa, lang thang vào làng mạc... nên chắc đã bỏ lỡ nhiều khoảnh khắc đẹp.

Chùa Vat Kompuong trong những tia nắng muộn màng cuối ngày. Cấu trúc cũng như các điêu khắc đơn giản hơn các chùa ở Thái, Lào.

Các em bé trong 1 xóm ven sông, rất dễ thương với khách lạ.

Hội chợ ở Kompong Thom, vẫn có trò phóng phi tiêu bong bóng, gặp khắp nơi nơi...

Buổi tối ở Kompong Thom buồn hiu hắt. 8pm là các hàng quán (cũng chẳng là bao) bắt đầu dọn dẹp đóng cửa. Đi lang thang ngược lên hướng ban chiều một khúc thì thấy ồn ào và đông đúc, thì ra là 1 hội chợ (có kèm với sự kiện gì đó vì thấy giới thiệu một vị có vẻ là quan chức ra phát biểu một bài). Số mình đi đâu cũng gặp hội chợ hay bây giờ người ta tổ chức hội chợ mọi nơi mọi lúc. Có điều HC ở đây cũng tẻ nhạt quá nên lòng vòng 1 tý mình quay về ngủ - vì có muốn đi đâu, làm gì cũng chẳng được - cả KPT chẳng có lấy 1 quán cà phê thì biết làm gì bây giờ, hả trời!

Thế là xong ngày thứ hai trên đất Kam. Trên đường đi Sambor Prei Kuk, đã trao đổi với chú xe ôm và lên kế hoạch cho chuyến đi Koh Ker và Prasat Preah Vihear 3 ngày rất ấn tượng. Và 3 ngày này sẽ toàn ở trong rừng hoặc các làng mạc thôn xóm không có điện chứ đừng nói gì đến Internet. Thế là chia tay các bạn trong 3 ngày nhé. Sẽ gặp lại tại Siemriep hoặc Bangkok.

(Sẽ giữ nguyên những copy của entry cũ, viết trên đường đi. Vì nhiều lý do, nên lúc thì có dấu, lúc không, lúc dài, lúc ngắn... nhưng đây cũng là những gì ấn tượng nhất được viết vào thời điểm đó.)

Xin chao!

Lai roi Saigon nhung ngay dau thang chap 1.12 AL (8.1.08), dut ao ra di, bo lai nhung cuoc nhau trien mien cua nhung ngay hoi he nam cung thang tan. Hanh trinh sang Cam khoi dau tuong doi kho nhoc vi tinh ham vui cu lam lui dan ngay ra di.

Nhu nhung kho khan gap trong dot truoc ve viec xu ly, upload hinh anh... cung nhu ve noi dung (dai dong) chu kip chuan bi ky, cac entry nay chu yeu cung cap hinh anh. Entry hoan chinh se thuc hien khi ve lai VN (va khong di nhau).

Vi le me, sang 8.1.08 gan 9am moi ra ben xe, du tinh se kip di chuyen 9am, nao ngo het ve, the la lang thang o khu balo den 11.30 xe moi khoi hanh va den 6pm moi den Pnom Penh. Coi nhu mat tieu mot ngay. Tren duong di, nghien cuu ky them tai lieu, cong voi tinh tha tiet kiem, phai tra 24$ tien visa muon duong di ngang qua Cam thi phai xai cho xung dang. The la KH thay doi,se khong di thang Siemriep nua ma dung lai o Kompong Thom, di tham quan cac di tich Pre-Angkor (vua phat hien gan day, sau Angkor) sau do moi di vong xuong Siemriep, di tham dong song 1.000 linga, nui Phnom Kulen, Angkor va sang Poi Pet, Aran (Thai) de xuoi tiep Nam Thai. KH du tinh la nhu vay, viec thuc hien khong chac lam vi xe co, duong dat ben K khong doan truoc duoc.

Dem dau tien o PP xem nhu chi danh cho viec di long vong xac dinh cac huong... de thuan tien cho nhung lan sau. Nhu vay, lay DL Monivong va Cho Central Market lam moc la minh khong bi lac nua roi. Chien tich lan nay cua minh la dadi bo tu Cung dien Hoang gia len den cau Huu nghi (Nhat Ban-K) vong ve, khoang 8km. Chi vay, con lai la vo quan bar ben bo song ngoi uong Angkor. Tiec la khuc song nay la Tonle Sap chu khong phai Mekong. Doan tu Nga 3 2 song gap nhau va chay ve VN (khoan tu Cung dien Hoang gia) thi khong co quan de ngoi, danh chiu.

Cau Huu Nghi trong dem. Khi chup hinh, anh canh sat truc cau (co sung to, va dai) cu nhin nhin, danh phai chup len.

Sang hom sau, chuyen xe di Kompong Thom khoi hanh luc 7am. Khong co xe di KPT ma di chung xe di Siemriep. That la bat cong, tu PP di SR 310km chi co 18.000r, trong khi do di KPT chi co 165km lai len den 16.000r. Danh chiu, luc dau khong tin nen da check voi 2 cong ty van tai GST va Sorya, "the same". Xe den KPT khoang 11am, hoi cham vi co dung lai doc duong, nghe noi di "shared taxi" nhanh hon 2.5h ma thoi. Vua dat chan den noi la leo tot len xe om den khu di tich Sambor Prei Kuk, cach KPT 28km tren con duong day bui. Sambor Prei Kuk duoc xem ladi tich an tuong nhat trong nhom Pre-Angkor, noi day xua la kinh do cua Vuong trieu Chenla vao dau the ky VII va la noi cac de che Angkor da hoc hoi cac kinh nghiem de xay dung Angkor sau nay. Rat nhieu nha khao co cho rang trong tuong lai, khu di tich nay se duoc xem trong hon hien nay (xua cu hon Angkor...). Kien truc noi day khac voi Angkor la bang gach chu khong phai da. Tuy nhien, nhung net dieu khac, nhung Yoni, Linga thi deu bang da (duoc cho rang da duoc xay dung va bo sung sau do) chung to rang khu den dai nay van duoc cham soc va xay dung tiep tuc.

Mot trong hon 100 ngoi den nam rai rac trong Sambor Prei Kuk.

Den nay goi la den su tu voi 2 tuong su tu duoc lam tu TK VII. That ky bi, ban co thay buc tuong chu su tu that oai hung. Chu nhan cua blog co chup may tam (nhung khong post) thay minh that nho be khiem nhuong!!!

Duong vao mot khu den dai khac, ban co thay buc tuong do nat, day la buc tuong gach, nhung trong khu nay con co nhung buc tuong da nua.

Nhung cai cong tang tang lop lop that an tuong.

Va cho du bi tan pha theo thoi gian ban co nhin ra cac duong net dieu khac tu TK VII.

Cac Yoni va Linga (Linga da bi lay mat hoac pha huy, chi con lai Yoni). Su tan pha o day co su gop phan khong nho do bom My, con rat nhieu ho bom va den dai bi tan pha do bom My o day.

Va day la cuoc chien giua cay va den dai (nhu Ta Phrom o AngKor).

Ban chu y nhe, 2 ngoi den nam o rat xa nhau bi cay "xam chiem". Co the con nhieu nua trong rung nhung khong vao chup hinh kip.

Chieu ve di lang thang ngam hoang hon tren song va tham chua.

Song Stung Sen chay ngang qua KPT. Tu chieu den chieu muon, den dem.

Chieu ve tren song dep, tiec la minh ham ho qua, vua muon ngam song vua muon vieng chua nen chac bo lo nhieu khoanh khac dep khac.

Chua Vat Kompuong trong nhung tia nang muon mang cuoi ngay. Cau truc cungnhu artwork don gian hon cac chua o Thai, Lao.

The la xong ngay dau, hanh trinh ke tiep se rat an tuong va co the la se khong vao net duoc trong khoang 3 ngay, vi vao trong rung. Rat mong som gap lai chien huu.

Những ngày lang thang - Cốc Ly - (Bắc Hà) - Phố Ràng - Cát Bà - về nhà

Lào Cai xây dựng lại thật lớn nhất là con đường hoành tráng 10km từ đầu thành phố về trung tâm cũng như tòa nhà 10 tầng (so-gi nếu nhầm) ở cửa khẩu, mình về đúng dịp kỷ niệm 100 năm Lào Cai. Lễ hội đã xong, chỉ còn cái hội chợ Việt Trung. Lang thang vào đó, mục đích tìm các hàng của người dân tộc – chiếm đa số dân cư của lào Cai, chỉ thấy toàn hàng Tàu và hàng dạt, như nhiều hội chợ lôm côm khác. Chán, đi lòng vòng kiếm quán ngồi nhưng hầu hết đều quá đông, chủ yếu là “khoai Tây”. Té ra toàn là khách từ Sapa đổ xuống chờ tàu về HN. Rất may, mình kiếm được quán rất dễ thương, gần ga, vừa ngồi nhâm nhi bia lạnh trong trời lạnh, nhìn cảnh chia tay, đón đưa khách đi tàu, nhìn chợ đêm trước sân ga tấp nập… cũng thật hay. Nhưng nói chung là ngồi đâu cũng bị hỏi là “tại sao đi một mình”. Ai có câu trả lời nào hay xin tư vấn, có thưởng có thưởng!

Sáng sớm bắt đầu chạy xe đi Cốc Ly, chợ phiên chỉ có vào mỗi T3 hàng tuần. (Việc thuê xe cũng là 1 kỳ công ở LC). Sáng sớm trời lạnh, chạy miên man trên đường vắng. Đường tương đối OK, cho đến ngã rẽ vào Cốc Ly. Đường xấu kinh khủng, bụi mù trời. Cách Cốc Ly khoảng 1.5km, có 1 công trình đang làm ngay con suối, xe du lịch phải dừng lại để khách đi bộ. May hôm đó thuê được chiếc xe tương đối tốt nên mình cũng băng rừng lội suối được. Có điều đến dốc chợ, thấy cao quá bèn để xe đó đi bộ xuống, mà cũng có vài chiếc chứ không chỉ mình mình Hi Hi! Chợ phiên Cốc Ly đúng là còn giữ được bản sắc (nhưng bạn tranh thủ đi sớm nhé, vì ngay đây đang xây dựng 1 công trình thủy điện, nếu đường sá (phục vụ công trình) và công trình làm xong thì nơi đây sẽ bị Kinh hóa rất nhanh, chẳng còn gì nữa để mà xem đâu nhé). Chợ Phiên đông vui, những cô gái H’Mong đen, H’Mong Hoa trang phục như những bông hoa di động, các cô gái Tày thì đơn giản hơn với màu chàm chủ đạo. Chợ có đầy đủ các khu, vải vóc áo xống, phụ tùng thêu thùa (rất đông các cô), radio cassette (rất đông các anh), bán dê, chó và cả 1 khu chợ trâu, bán thuốc Lào (có cho thử!) rượu, khu ăn uống (nhậu), khu chụp hình (rất đông các cô), và cả khu hớt tóc… Không thể không bỏ qua khu bán hàng lưu niệm, chủ yếu là của người Kinh (với giá gần gấp 2 giá ở chợ Sapa). Khách đi xem Cốc Ly rất đông, cả vài chục chiếc xe du lịch, Tây và cả Tàu nữa (vì gần biên giới mà),… khách Việt balo chắc chỉ có mình (!). Chợ Cốc Ly còn hay ở chỗ nằm bên bờ sông và có 1 chiếc cầu treo bắt ngang qua sông Chảy rất đẹp. Hình ảnh những bông hoa di động lũ lượt qua cầu treo trên dòng sông xanh đi chợ thật khá ấn tượng. Lang thang, tám, uống… đã đời rồi lên đường tiếp, thẳng tiến Bắc Hà. Bắc Hà chỉ còn đẹp ở đường đi, chợ đã bị đập phá để xây chợ mới. Như vậy những bức hình chụp mười năm trước ở đây mai mốt chắc bán đấu giá được! Vì là T3, không phải ngày chợ phiên nên thị trấn vắng teo. Kệ, vào quán làm chén ngô Bắc Hà cho ấm bụng rồi chạy tiếp lên Simacai (26km) chứ. Có điều đến Simacai không kịp dừng lại, chỉ đi cho biết đường, biết phố rồi mai mốt tính tiếp. Ngược đường cũ về đến ngã rẽ, thay vì về Lào Cai theo đường buổi sớm lại rẽ theo đường qua Phố Ràng – chắc có lẽ bị ám ảnh bởi “Trận Phố Ràng”. Đi mãi rồi cũng tới phố, phố nhỏ và đặc biệt trồng nhiều bàng. Có những con đường bang giao nhau thành tán che trên đầu. Thị trấn này thì quá Kinh rồi, chỉ đi cho biết thôi chứ chẳng hy vọng gì nhiều. Lang thang Phố Ràng xong lại tiếp tục chạy xe bén khói về Lào Cai, trời cũng gần tối rồi. Wow, về tới Lào Cai cũng hơn 7pm, bỏ qua dự tính sang TQ chơi rồi, lại quá mệt sau 1 ngày chạy hơn 200km trong giá lạnh đèo núi… về tắm rửa, vác đồ ra quán cũ ngồi chờ tàu về HN thôi.

Tàu về đến HN lúc 5.20am, thế là trễ chuyến xe đi Cát Bà (5.30) rồi. Nhưng cũng chẳng biết làm gì, đành sang bến xe Lương Yên ngồi, chờ chuyến xe đi Cát Bà kế tiếp. Gì chứ bến xe Lương Yên thì mình quá rành, đã từng lang thang ở đây lúc 2-3 giờ sáng rồi mà (!), thế mà cũng bị “nữ nhân viên thanh lịch” của quấy vé quát khi hỏi thăm về xe Hoàng Long – chuyến đi này mình gặp hạn hay bây giờ dịch vụ ở vùng đất ngàn năm văn hiến đều như vậy. 7.20am chuyến xe Hoàng Long bắt đầu chạy, dừng lại ở Hải phòng để chuyển xe, sang tàu cao tốc, rồi lại xe và đến Cát Bà khoảng 11.30am. Ấn tượng lúc đầu là Cát Bà không đẹp lắm vì mình cũng từng lơn tơn dọc nhiều bãi biển miền Trung rồi. Ấn tượng này càng đậm hơn khi mình mua tour ½ ngày đi Vịnh Lan Hạ với hứa hẹn 4 điểm du lịch + kayaking nhưng sau đó bị ghép ké với 1 đoàn khách, “được” chở ra bỏ ngoài đảo khỉ ngồi “ngắm vịnh Lan Hạ” và chờ gần 3 giờ để sau đó quay lại. Quá mệt mỏi với dịch vụ ngoài này nên mình cũng chẳng than phiền gì mà lẳng lặng đi về, nhất là sau khi bị chịu ké một trận khác, khi làm phiên dịch giúp 2 chú “khoai Tây” và bị chủ tàu chém bia với giá gấp đôi so với tàu 2 chú vừa đi hôm qua!!! (Những điều không hay nêu trong suốt hành trình này có thể làm phiền lòng một vài bạn nhưng mình điều lưu lại tên những dịch vụ và cả số ĐT, nếu cần sẽ cung cấp).

Nhưng Cát Bà không chỉ có vậy. Về KS tắm rửa xong ra đường cũng là lúc hoàng hôn buông xuống ở vịnh rất đẹp và hơn nữa là bãi biển Cát Cò 1 và sau đó là Cát Cò 2. Con đường ven theo vách đá núi giữa các đảo Cát Cò thật đẹp và ấn tượng. Nhìn từ xa hay lúc đi trên con đường này đều đẹp. Ôm sát vào đá núi một bên là vách đá ngoài kia là biển xanh, dưới chân là đá núi lởm chởm và sóng biển trắng xóa… thật sự ấn tượng. Lúc mình sang đến bãi 2 là trời đã tối sầm và vì biển lạnh nên chẳng còn ai trên bãi. Mình kiếm một chỗ thật khuất ngồi nhìn biển đêm. Đã lâu lắm rồi mới được ngồi thật sự một mình trên biển, một mình thật sự. Biển đen thật sự vì hoàn toàn không có đèn đóm gì cả. Gió thì lạnh, gầm gừ trên biển mùa đông… cảm giác thật tuyệt, tuyệt đến mức mình muốn dừng thêm một vài ngày nữa ở Cát Bà. Kết thúc chuyến đi hơn 1 tháng lang thang vùng rừng núi Thái, Lào, Việt có một điểm dừng ở biển trước khi về SG thật tuyệt, nhưng không nghĩ là dễ chịu đến vậy, nhất là so với những khó chịu vừa gặp trong ngày. Đành nhủ thầm, thôi đành chấp nhận, để có được những cảm giác, tận hưởng này thì phải chịu cái khác (!). Tối về trong phố ngồi ở quán bên bờ biển cũng hay, sau đó vào vũ trường cho các bạn trẻ (ở trên đảo nhỏ này có 1 cái vũ trường hoành tráng) nhưng vắng tanh, ngang qua các pub cho Tây thì lại quá chen chúc, đành về ngủ sớm sang mai lại ra Cát Cò 3 ngắm biển bình minh.

Sáng hôm sau dậy thật sớm lang thang ra Cát Cò 3, bãi biển đã bị “chiếm dụng” bởi 1 resort do vậy không dừng lại ở đây mà ngồi lại ở con đường treo cheo leo vách núi giữa 2 bãi biển ngồi tận hưởng bình minh, nhìn mặt trời ló ra từ trong mây, chứ không phải từ dưới biển. Gió sớm miên man không lạnh lắm. Nắng muộn nhưng rất vàng. Cát cũng vàng. Biển nhờ có nắng cũng đã xanh rờn rợn – giống màu xanh rất đặc trưng của vùng biển vịnh Hạ Long… nhưng phải lên đường về thôi. Có việc ở nhà đang chờ rồi. Chỉ kịp ghé Hà Nội nhậu với các chiến hữu 2 trận, ở Thủy Tạ, Hồ Gươm và Highway 4 là lên đường về Sài gòn, kết thúc chuyến rong chơi hơn tháng trời. Hẹn các bạn ở chuyến đi kế tiếp nhé, cũng rất gần thôi. Sẽ xuống miền Nam Thái lan, 1 vòng Malaysia (và có thể 1 phần Indonesia).

Những ngày lang thang - Lai Châu - Sìn Hồ - Sapa

Từ Mường Tè đi Sìn Hồ có 2 cách, hoặc về lại Mường Lay chờ sáng hôm sau đi Sin Hồ, hoặc đi Lai Châu để đi Sin Hồ. Do chưa ở đêm tại Lai Châu nên mình đã chọn phương án sau, để biết thêm về một vùng đất. Tuy bác tài xế có nói là đến LC có thể đón chuyến xe chiều của Lào Cai đi Sìn Hồ nhưng mình cũng không tin lắm, có đi thì cũng được, không thì cũng chẳng sao. Thế là 5.30 sáng hôm sau, lại leo lên xe chạy ngược về Lai Châu. Đến Lai Châu hơn nửa trưa, hơi thất vọng vì thị trấn có vẻ bị xây dựng “nham nhở”, hỏi thăm về các bản dân tộc để đi chơi thì bảo rằng xa lắm, lại không hỏi được dịch vụ thuê xe, trời lại nắng gắt… thế là chun vô quán cà phê ngồi chơi, kiếm cảm giác lạ vì hình như đã lâu lắm rồi chưa uống café. Ngồi đã lại vác balo đi lơn tơn sang chợ cũ. Lai Châu đúng là thủ phủ của thịt chó như nhiều sách báo đề cập. Ở chợ cũ, thịt chó được bày bán nhiều hơn các loại khác. Cũng lạ là, tuy bị bán ở chợ nhiều như vậy nhưng ở LC chó chạy lơn tơn ngoài đường cũng rất nhiều. Lòng vòng quanh quẩn thị trân cũng hết buổi chiều, tối xuống trời lại trở nên lạnh trong khi ban ngày nắng rất gắt khi đi ngoài phố. Vô Tuấn Anh (quán được nhiều recommendation) ngồi ăn uống, “tám” cũng không hết giờ, đi lang thang phố đêm, vào quán café hát với nhau, nhờ có 4 chai bia Hà Nội, lên hét bài “Đêm nhớ về Sài gòn”, với tâm trạng “rất tình hình”. Vậy mà khi xuống cũng nhận được giấy làm quen của cô gái Lai Châu (mà cũng chẳng biết là nhóm nào nữa vì đã quen “vụ án” này ở mấy pub ở SG quá rồi). Tán nhảm qua SMS 1 lúc lại phải chuồn về vì trời lạnh quá, mà lại chủ quan không mặc nhiều áo. Vậy mai vào Sìn Hồ, nơi dự báo thời tiết 1oC thì như thế nào đây hả trời.

Sáng lò mò ra bến xe lúc 5.30am, theo lịch xe chạy đã hỏi và được xác nhận ngày hôm trước. Thế nhưng bị thông báo là 7am xe mới chạy, thế là về GH ngủ tiếp. May quá, kinh nghiệm kiếm GH gần bến xe và có thông báo trước cho chủ GH có thể quay lại vì giờ giấc không chắc chắn quả là không thừa. Đường từ LC vào Sìn Hồ hoàn thành xong cũng gần đây. Đường nhỏ, hẹp và quanh co uốn khúc nên có vẻ nguy hiểm hơn. Nghe nói là đoạn từ Mường Lay lên Sìn Hồ thì vẫn chưa làm xong. Đường rất vắng, hầu như rất ít khi chạy ngang qua khu dân cư, chỉ có 2 khu có vẻ đông đúc là Tả Phìn và Phăng-xô-lin, mà sau đó mình đã vào chơi bản người Dao này. Chợ phiên Sìn Hồ nhỏ, đông cứng, nhưng không có vẻ duyên dáng của các chợ phiên mình đã đi (và đi sau đó) như Khâu Vai, Bảo Lâm, Cốc Ly. Có lẽ vì nằm ngay giữa trung tâm thị trấn và rất nhiều người Kinh bán trong chợ. Đi lơn tơn sau chợ phát hiện ra 1 con hẽm nhỏ, có đặt 1 tấm gương rất lớn, là nơi “trang điểm” cô các cô gái H’Mong, Dao,… trước khi vào chợ. Và rất đông các cô bé đang chen chúc nơi đây. Cũng hay hay! Chợ phiên này chẳng có chợ bò chợ ngựa, chẳng có thắng cố, chẳng có nơi tụ tập uống rượu của nam thanh nữ tú… mất cả vui. Có điều các cô, dì dân tộc ở đây cũng không cho chụp hình, nhất là các cô gái trẻ (vì thẹn thôi, vì chẳng thấy ai đòi tiền). Đi lang thang trong chợ chán, đi vòng ngoài cũng chán, chụp hình cũng kha khá… thế là theo đoàn người đi chợ về. Về bản chơi. Đi leo đèo dốc đã đời mà chỉ mới hơn 4km, ngang qua xã Phăng-Xô-Lin cũng hơi nản nản rồi vì chẳng thấy gì hay hết, toàn là “bản” người Kinh không. Nhưng cố đi thêm vài trăm mét nữa thì gặp ngay bản người Dao, và rất may là gặp cậu bé Triệu Tài Sinh, HDV cho mình suốt cả buổi chiều. Bản người Dao này khoảng vài chục nóc nhà, hầu hết là nhà gỗ, lợp đá phiến rất đẹp. Chỉ tưởng là ở Mường Lay mới có, nhưng không ngờ ở đây cũng có. Cậu bé Sinh rất giỏi, là HS duy nhất của trường cấp 1, 2 Phăng-Xô-Lin nhận được học bổng Vừ A Dính. Khi được đưa cho chiếc máy chụp hình và được hướng dẫn, cậu “hiên ngang” vác máy ảnh đi khắp thôn xóm chụp hình tất tần tật mọi thứ, dĩ nhiên là không thể thiếu các cô gái dân tộc thích chụp hình. Nhờ vậy, mình cùng đi theo cậu bé lang thang khắp thôn xóm, mọi xó xỉnh… Và sau cùng là về nhà “tám” với ông ngoại của cậu. Cậu bé không muốn chia tay và rủ tối lên chơi, nhưng mình không hứa vì sợ không thực hiện được. Thế là mình leo đèo thả dốc ngược gần 5km về Sìn Hồ và trên đường cũng gặp các nhóm các em bé dân tộc khác rất dễ thương. Tuy mặt mũi lem luốc vì các trò chơi lăn bánh xe, chọi bi… nhưng các bé rất sáng và rất tươi vui chào khách, vẫy tay tạm biệt, mãi đến khi mình đi thật xa quay lại vẫn còn thấy. Đường “trekking” ở Sìn Hồ này rất hay. Tuy nhiều đèo dốc nhưng quang cảnh 2 bên tuyệt đẹp, bên vách núi bên vực hoặc những cánh đồng ngô, lúa chạy dài… đến chân núi gần đó. Cũng có cả dã quỳ vàng và trạng nguyên đỏ nữa. Và đặc biệt là vì trời se se lạnh nên đi không bị mệt nhiều, rất đã. Về đến cửa ngõ Sìn Hồ, lại leo lên đài liệt sĩ để nhìn toàn cảnh xong mới xuống chợ, xem thử chợ phiên chiều như thế nào. Đúng là chợ này bị Kinh hóa rồi, chợ vẫn còn đông đúc chứ không dẹp hẳn như nhiều chợ phiên ở các nơi khác. Tám với chị chủ quán người Kinh, biết được là chợ này mở quanh năm suốt tháng, và có chợ phiên vào mỗi CN và chợ mở suốt cả ngày, như chợ “dưới xuôi”. Thế là xong chợ phiên, lại đi tiếp vào 1 bản người Dao khác gần hơn, có thể nhìn thấy từ thị trấn. Thấy vậy đường đi cũng khá xa và đầy bụi, nhưng có ngang qua cây cầu treo nho nhỏ, mà từ đây nhìn ngược về thị trân rất hay. Lang thang trong làng, chơi đùa với các em bé xong, đi xuôi theo con đường làng mới thấy mình đã bỏ lỡ một dịp “thám hiểm”. Cuối con đường làng là 1 khe núi dẫn đến 1 bản khác hơi xa nhưng con đường đi rất đẹp. Lúc đó, có 1 ông bố người Dao, dắt theo 1 con ngựa có 1 cậu bé con ngồi trên “rủ rê” mình về bản chơi nhưng mình từ chối vì đường đi khá vắng vẻ và xa, lại không đem theo áo lạnh nữa. Từ chối nhưng rất tiếc, nhất là đi một đoạn, quay lại thấy hình ảnh một người dắt ngựa đi qua hẽm núi xa xa trong trời chiều núi rừng bảng lảng… đẹp vô cùng. Trên đường về, cảnh 1 đàn ngựa ung dung gặm cỏ bên đồng cỏ bên dòng suối thật vô cùng đẹp. Đêm Sìn Hồ lạnh buốt và đen như mực ở khu rìa rìa của thị trấn. Nguyên thị trân chỉ 1-2 nơi bán đồ ăn. Vì đã kinh nghiệm nhiều ở vùng này nên dù sớm cũng phải chui vào 1 quán ngồi cho chắc. Sìn Hồ lạnh quá, uống rượu cũng chỉ đỡ lạnh chút chút. Cũng may cho mình vì chỉ 1-2 hôm trước Sìn Hồ lạnh hơn nhiều (1oC) và sương muối trắng xóa mái nhà cây cỏ. Xong còn đi uống café với mấy bạn trẻ vừa “tám” trong quán nữa, nhưng vì quá lạnh nên ừa uống café vừa run được một lát về GH ngủ sớm. Mà thật sự cũng chẳng có ai trên đường phố Sìn Hồ và lúc “sớm” này nữa.

Cũng như hôm qua, ra bến xe lúc 5.00 và về ngủ tiếp đến 6.30 quay ra lại! Xe đến Sapa lúc khoảng gần 11am. Sapa giờ thay đổi nhiều quá, mà là theo hướng xấu đi. Nhà cửa xây dựng lòe loẹt, lô nhô khập khiễng. Hàng quán như nấm, cò mồi khắp nơi… và đặc biệt hình ảnh những người dân tộc bu cứng, đeo bám các khách Tây quá phản cảm. Hình ảnh các cô bé dân tộc đi với các chú “khoai Tây” cũng vậy. Có lẽ là từ vùng các bản làng dân tộc yên bình vừa ra nên mình gần như bị “sốc” và buồn. Cũng 10 năm rồi mới quanh lại, ấn tượng đẹp đẽ ngày nào bay đâu mất tiêu. Có điều ngồi uống bia lạnh ở Sapa thật tuyệt. Trời lạnh, bia lạnh, ngồi ở các quán có lan can bên ngoài thật đã. Cũng cố leo lên Hàm Rồng tìm lại cảm giác cũ nhưng thấy buồn hơn, cũng lòe loẹt và xác xơ những cây cảnh. Chắc mình sẽ hiếm khi quay lại Sapa, trừ khi để leo Phanxinpan mà thôi. Chia tay Sapa về Lào Cai thôi, thành phố nhiều lần ngang qua nhưng chưa 1 lần nghỉ đêm, chắc sẽ rất thú vị đây.

Những ngày lang thang - Nà Hang - Mường Lay - Mường Tè

Xe đi Bắc Kạn chạy sớm lúc 5.30, đến ngã ba Phủ Thông khoảng 9am, xuống xe đi tiếp vào Ba Bể, đến nơi đi xe ôm (18km) tiếp vào đến hồ Ba Bể, thuê đò đi đến Thác Đầu Đẳng để từ đó đi sang Đà Vị, rồi đến Nà Hang, mục tiêu của chuyến đi. Thuyền dạo trong Ba Bể, theo cảm nhận của mình hồ Ba Bể không đẹp bằng khu Lòng hồ Nà Hang, Bắc Mê vì không có những ưu thế của vùng rừng chuyển thành hồ, nhất là những khu “rừng phong lan” rất đặc sắc. Đến gần Thác Đầu Đẳng, xuống thuyền dừng lại ăn trưa ở đây và sau đó cuốc bộ (500m) ra đến bến đò dưới chân Thác Đầu Đẳng. Đã hơn 2pm, do vậy thuyền ở đây từ chối không đi Nà Hang, vị sợ về không kịp mà đi tối nguy hiểm vì thuyển nhỏ, mà chỉ đi đến Đà Vị, từ đó đi xe ôm ra Nà Hang. No choice! Đà Vị là xã mới, do cư dân vùng lòng hồ khi ngăn đập phải di dời lên đây, chủ yếu là người Tày. Đường từ Đà Vị ra Nà Hang đang xây dựng nên đầy bụi, chưa kể là có những đoạn chưa làm xong cả phần đường cơ bản nên xe rất khó chạy. Chỉ có 37km nhưng đi gần 2h đồng hồ và khi đến nơi thì cả người và hành lý đều bám 1 lớp bụi dày, cả 2 thanh niên Tày lái xe ôm cũng lắc đầu.

Nà Hang, Tuyên Quang nơi 1 còn gà gáy 3 tỉnh đều nghe vì giáp với Hà Giang, Bắc Kạn, trước đây là 1 huyện rất hẻo lánh, chỉ mới phát triển gần đây nhờ công trình thủy điện Tuyên Quang. Thị trấn nhỏ cũng đầy bụi và vắng vẻ, có điều rất thân thiện vì dân tộc chủ yếu là Tày (nhưng mặc đồ như người Kinh, nếu không nói ra thì không ai biết). Tối đó, lang thang trong phố, “tám” với các thanh niên trẻ ở phòng quản lý du lịch xong leo lên nhà sàn ngồi ăn đặc sản rau dớn, thịt dúi… và thử đến 4 loại rượu, rượu ngô cách thủy, rượu đao (làm từ lõi thân cây đao), rượu ngô ngâm bao tử dúi (trị đau nhức) và rượu ngô ngâm dây tơ hồng cây gỗ nghiến (ông uống bà khen!). Cuối cùng mình chọn rượu đao, “cho nó ra vẻ” lạ! Đang lưng tưng uống thì có khách bàn bên sang mời (trong quán chỉ có 2 bàn!), biết là “dược sĩ” (chưa biết là đã bỏ nghề!) liền mời sang bàn kế bên uống rượu tưng bừng vì cùng nghề (!). Bàn bên là Giám đốc TTYT Dự phòng Nà Hang cùng với 1 cán bộ bên Sở YT Tuyên Quang đang đi thị sát CT Tiêm chủng. Anh BS Giám đốc TTYTDP là người Tày, rất chân tình làm mình cũng “chân tình” theo. Chưa hết, xong rồi bàn đó lại trả tiền luôn cho bàn mình dù mình tìm mọi cách thoái thác. Xong rồi còn đi uống tiếp với 1 bạn trẻ trong nhóm, đây là lần thứ 2 mình uống nhiều, sau đêm ở Bảo Lâm.

Sáng hôm sau vẫn dậy sớm để đi du lịch Lòng hồ. Đập thủy điện Tuyên Quang năn lại nơi 2 con sông Gâm và sông Năng gặp nhau, khi đổ vào sông Lô. Do vậy đi du lịch lòng hồ có 2 tuyến, đi ngược sông Gâm (hướng lên Bắc Mê) hoặc ngược sông Năng (hướng về Đà Vị, Ba Bể). Nói chung cả 2 tuyến đều đã đi 1 khúc rồi nhưng theo gợi ý là tuyến đi sông Gâm sẽ có rừng Amazon Việt Nam nên đã chọn hướng này. Đi đã chẳng thấy rừng Amazon gì cả, thật ra đó là cách nói về các cánh rừng ven sông khi ngập nước, trở thành rừng trong hồ, giống như rừng ngập nước ở Amazon! Đi đã rồi lại tới Đà Vị, đi tiếp nữa đến Đầu Đẳng thì hôm qua đã đi rồi nên dừng thuyền lại lên Đà Vị chơi. Hôm qua chỉ dừng tại đó để đi xe ôm, hôm nay đi sâu vào ngó nghiêng phố phường (vẫn đầy bụi), tám với cư dân địa phương, kể cả anh xe ôm hôm qua tình cờ gặp lại (và ngơ ngác không biết mình làm cái quái gì mà mới hôm qua nằng nặc đòi đi ra Nà Hang hôm nay lại lang thang ở đây!!!)… xong rồi xuống đò về lại Nà Hang. Thế là xong chuyến đi Nà Hang, chuyến đi gây nhiều khó khắn và trắc trở nhất trong suốt hành trình, với lý do là đọc báo và quá tin những gì báo chí đồn thổi.

Về đến Nà Hang, chỉ kịp quơ cào đồ đạc nhét vào balo để leo lên chiếc xe về Tuyên Quang với lời dụ dỗ của tài xế là sẽ vừa kịp chuyến xe đi Lào Cai (để đi Sìn Hồ, Mường Lay, Mường Tè như theo lịch trình). Tài xế thật ba xạo, như nhiều tài xế khác gặp trong hành trình này. Xe vất vưởng vừa chạy vừa đón khách, đến bến xe TQ gần 5pm. Lúc đó lại có 1 tài xế khác thề thốt rằng đi xe về đến ngã ba Đoan Hùng sẽ có chuyến xe đi thằng Lào Cai. Vì cũng nóng lòng đi để tranh thủ, thế là leo lên xe này, nhưng đến ngã ba Đoan Hùng mới biết chẳng có xe nào đi Lào Cai giờ này (bị lừa lần 2 trong ngày, chán!). Thế là thay đổi kế hoạch, đón xe đi Yên Bái và từ đó đón tàu Hà Nội – Lào Cai để đi. Và kế hoạch này đã khả thi, đến Yên Bái ăn uống nghỉ ngơi, đến 2am lại lên tàu đi Lào Cai. Vừa xuống ga Lào Cai, thấy có xe gắn bảng Mường Lay, mừng quá leo lên thì lại bị lừa tiếp, xe này chỉ đến Lai Châu (mới, Tam Đường cũ) mà thôi! Thây kệ, tới đâu hay tới đó, bực mình cũng chẳng được gì. Xe chạy qua Sapa, qua Thác Bạc, đèo Trạm Tôn…, ngã ba Than Uyên, Bình Lư… toàn những địa danh nổi tiếng trong các guidebook dành cho dân balo. Đường từ Sapa qua Lai Châu đang mở rộng nên rất xấu, còn đoạn đường từ đèo Trạm Tôn, đèo cao nhất Việt Nam, 1900m) thật xứng đáng mệnh danh là một trong những đoạn đường đèo đẹp nhất VN. Núi rừng hiểm trở, đường dốc ngoằn ngoèo bên vách đá bên vực sâu… rất hùng vĩ.

Đường từ Lai Châu đi Mường Lay (Lai Châu cũ) nhỏ hẹp, chạy gần biên giới Trung quốc và chạy dọc theo con sông Đà. Ở đoạn này, sông Đà nhỏ, hẹp, có lẽ mùa này chưa phải là mùa lũ. Không biết sắp đến, khi đập thủy điện Sơn La hoàn thành, thị trấn Mường Lay sẽ ngập trong nước thì khúc sông này có thành lòng hồ hay không và con đường mới sẽ nằm ở đâu.

Thị trấn Mường Lay nhỏ, buồn và xơ xác. Dấu tích của những trận lũ hung dữ cuốn trôi hơn trăm người của thập niên 90 không còn nhiều nhưng hầu như người dân không xây mới vì biết rằng thị trấn sẽ chìm vào lòng hồ nay mai. Nhà cũ ở Mường Lay được lợp bằng những phiến đá mỏng rất đẹp. Cây cầu treo qua sông khi chiều xuống đem đến cho thị trấn một vẻ đẹp hiếm có. Đi lang thang vào nhưng con đường nhỏ, bản làng người Thái rất đẹp, nhà sàn với những hàng rào phên tre rất hay. Hàng rào nhà nào bằng gạch cao kín cổng đếu biết ngay là nhà của người Kinh. Dân cư ở Mường Lay ngoài người Kinh, còn lại chủ yếu là người Thái đen, rất vui vẻ và mến khách. Buổi chiều, khi lang thang vào trong bản xem các ngôi nhà sàn, nhà cổ thì được 1 nhóm thanh niên đang dỡ nhà để chuẩn bị xây nhà mới mời vào nhà uống nước / rượu (!), và sau đó mời buổi tối quanh lại để tham gia liên hoan mừng nhà mới. Tối quay lại và vào nhà chơi, uông rượu gạo địa phương với các thanh niên và cả các bậc cao niên. Họ cũng rất tinh ý, khi thấy 2 vòng chỉ đeo tay của mình liền biết ngay là mình từ Thái hoặc Lào về, vì đây là tập tục của người Thái. Sau đó mình được thêm một chỉ tay cầu khước nữa, có điều là màu đen. Hi Hi, như vậy 3 vòng chỉ trên tay mình đến từ 3 nước Thái Lào Việt. Đêm đó uống thật vui nhưng các thanh niên Thái say trước nên đành chia tay sớm. Về, ra quán ăn đêm thì có 1 chú ở bàn bên cạnh cầm chai rượu sang và nói rằng: “Hơn 30 năm rồi mới nghe lại giọng Sài gòn, vui quá!...”. Thế là mình lại tiếp tục ngồi chơi với chú cho đến khuya.

Xe Mường Lay đi Mường Tè ghi trên bảng lịch trình là chạy lúc 5.30 nhưng đến 6.30 mới khởi hành, với bao nhiêu là đồ đạc của các người anh em chất trên và trong xe. Đường đi có ½ đoạn đường rất xấu, xấu chưa từng có và bụi mờ mịt. Chỉ có 98km mà xe chạy hơn 5 giờ đồng hồ. Dù sao cũng cố gắng, biết bao giờ mới đến được điểm cực Tây tổ quốc để thỏa lòng mong ước. Như vậy, trước đây mình đã đi Trà Cổ, Năm Căn, đến cực đông và cực Nam và chuyến này đi được Lũng Cú (cực Bắc), Mường Tè (cực Tây) xem như là đi đủ 4 cực của đất nước rồi. Thị trấn Mường Tè mới xây dựng các khu hành chánh lớn nhưng đơn điệu. Thị trấn dạo này đông đúc hơn vì có mỏ vàng ở gần biên giới Lào và rất nhiều người đổ xô đến khai thác. Qua cầu, đi 2km nữa là đến thị trấn Mường Tè cũ, với những căn nhà cũ và ngôi chợ cũ. Đi thêm 5km nữa là đến suối Nàng Bân có chiếc cầu treo xinh xắn qua bản Thái, có dòng suối xinh đẹp với rất nhiều cối giã gạo bên bờ suối và đặc biệt là với rất nhiều cô gái Thái xinh đẹp tắm tiên bên bờ suối. Chỉ bây nhiêu đây là đủ bỏ công sức đi Mường Tè rồi. Trên đường phố Mường Lay cũng có rất nhiều các phụ nữ người Dao và các dân tộc khác nữa đi chợ bán và mua hàng. Khác với các phụ nữ Thái bình thường khi chụp hình, các phụ nữ Dao thường núp hoặc chạy đi hoặc che mặt khi bị chụp hình. Lúc đầu tưởng rằng họ bị “Sapa hóa” đòi tiền khi chụp hình nhưng sau khi hỏi người địa phương thì biết rằng họ thẹn, vì không mặc đồ đẹp, vì lem luốc… Nếu có đi Mường Tè bạn nhớ đi sang bản người Thái nhé, rất hay khi lang thang vào trong bản, đi vào những ngõ ngách nhỏ với hàng dậu phên tre, những hàng cây rậm rịt xanh mát. Và không thể quên được những em bé Thái dễ thương, mến khách. Buổi tồi MườngTè buồn và lạnh tê tái, cũng chẳng có quán cóc nào bán (rượu), lang thang trong phố đen thì bị chó đuổi và sém bị trâu húc (!). Đành về KS xem TV để sáng mai dậy sớm đi ngược Lai Châu, vào Sìn Hồ.

Những ngày lang thang - Thanh Thủy - Bắc Mê - Bảo Lâm - Cao Bằng

Sáng lên đường về Hà Giang, đến nơi lại đi xe ôm lên cửa khẩu Thanh Thủy (24km) sau khi làm Thẻ thông hành tại HG. Qua CK Thanh Thủy dễ dàng nhưng vào sâu vào trung tâm huyện Malipho (40km) thì không được vì sẽ không về kịp chuyến xe Hà Giang – Bắc Mê, với lại theo các chị người Việt gặp ở đây ngăn cản là ở đó cũng chẳng có gì. Lang thang trong chợ biên giới, mua đồ lặt vặt và cuối cùng là ngồi phịch xuống quán trong chợ, chơi bia TQ (theo nguyên tắc đến đâu thưởng thức bia ở đó) và các món nướng TQ. Cũng lưng tưng rồi lại lên đường ngược về HG. Về HG lại lên tiếp chuyến xe đi Bắc Mê.

Đường từ HG-Bắc Mê không xa, chỉ hơn 50km nhưng xe chạy hơn 3h vì đường quá hẹp và xấu. Bắc Mê đầy bụi, nhỏ, vắng, buồn và hầu như không có dấu vết người dân tộc. Thị trấn này đang xây dựng và chuẩn bị nhiều cho tuyến du lịch “Lòng Hồ”. Công trình Thủy điện Nà Hang, Tuyên Quang vừa chính thức ngăn đập cuối năm 2006 làm khúc sông Gâm đoạn chảy qua Bắc Mê trở thành hồ - rất đẹp vì nước dâng cao ngập cả vùng rừng ven sông trước đó và nhiều nơi trở thành rừng trên hồ. Rừng cây khô hay rừng ngập nước tùy theo khả năng sống còn, chịu nước ngập của từng loại cây.

Đêm Bắc Mê vắng lạnh, lang thang trên đường mãi cũng chán, dừng chân ở quán bắp nướng “lê văn Tám” với chị bán bắp, với cư dân trẻ địa phương, với khách mua hàng và sau đó là vào nhà chị Thúy Công An để uống rượu ngô Bắc Mê. Rượu ngô Bắc Mê nhẹ hơn rượu Quản Bạ nhưng đằm hơn rượu ngô Đồng Văn. Và tình cảm của người dân ở đây cũng rất ấm áp khó quên. Hôm đó sau khi vào nhà chơi, lại ra ngồi tiếp ngoài quán cóc uống rượu với các bạn trẻ địa phương đến quá giờ Tý mới về ngủ.

Sáng hôm sau dậy thật sớm để đi du lịch tuyến lòng hồ. Dự định ban đầu là sẽ đi thuyền từ Bắc Mê đến thẳng Nà Hang, nhưng sau khi xét về mặt “kinh phí” và tính phù hợp của cung đường, quyết định là chỉ đi dạo lòng hồ trong 3h, sau đó sẽ đi Bảo Lâm để đón xe sang Cao Bằng và sẽ vòng lại Nà Hang theo đường Ba Bể sau. Buổi sáng đi thuyền trên hồ thật ấn tượng. Hồ lạnh, im ắng trong sáng sớm, bóng rừng bóng núi in xuống mặt hồ còn mờ bay hơi sương, các hẽm núi cũ nhiều hình dáng ngày trước tạo nên những góc khuất mở rất đẹp và đặc biệt là phong lan, có nhiều cây rừng chết khô khi ngập nước đã được thay bộ lá mới bằng những chùm phong lan dày đặc. Bạn sẽ thấy rất rõ, khi cây rừng ngập chết trong nước, những dây chùm gửi cũng héo úa khô theo vì không còn nơi nương tựa, chỉ còn phong lan kiêu hãnh vươn cao, sống bằng gió, bằng nắng… để làm đẹp thêm cho rừng, cho đời.

Về lại bến, lên xe đi tiếp Bảo Lâm, với hy vọng là sẽ có chuyến xe trưa đi Cao Bằng nhưng không kịp vì mỗi ngày chỉ có 1 chuyến xe BL-Cao Bằng chạy vào sáng sớm. Thế nhưng bị kẹt tại Bảo Lâm lại là 1 điểm dừng ngẫu nhiên nhưng rất hay. Trước tiên là chợ phiên, rất nhiều màu sắc (hơn cả các chợ phiên Khâu Vai, Sìn Hồ, Cốc Ly…sẽ đi sau đó) của nhiều dân tộc và đặc biệt là có cả 1 khu vui chơi (bằng rượu) dành cho các chị em H’Mong. Mình lang thang vào đó và được mời vài ly uống với bố vợ và con rể của một cô trong nhóm, sau khi chụp hình cho các chị em. Rượu ngô ở đây nặng thật, vừa lúc mệt sau chuyến xe bão táp (đoạn đường BM-BL rất xấu), vừa đói bụng, vừa đang trưa nắng… nên chỉ vài ly mà đã lưng tưng. Đành “kiếu” và đi lơn tơn chơi chợ phiên tiếp.

Chiều ra bến sông chơi, sông Gâm đoạn này vẫn còn là sông chưa biến thành hồ như ở Bắc Mê chạy len lỏi qua các núi đồi, các bến sông là các bãi sỏi hoặc các bãi ngô chạy dài. Chơi dưới sông đã lại ngược lên hướng núi, leo lên vách núi đá tai mèo. Tình cờ lại gặp 2 cô bé người H’Mong đi tắm sông, nhân tiện địu nước về nhà, đang ngồi chải tóc. Nói chuyện và theo 2 cô bé lên núi về nhà chơi – tình cờ lại có 1 buổi chiều và 1 đêm đáng nhớ. Bố cô bé chỉ lớn hơn mình 1 tuổi nhưng đã có đến 7 đứa con (!). Chụp hình cho gia đình, uống từ trà chuyển sang rượu, đến lúc bắt gà làm cơm tối, đến lúc mình tham gia lặt bắp, xay bắp với các nhóc, cả đến lúc uống ly rượu mời khách của chú bé con trai trưởng (mới 10 tuổi), đến lúc bà con trong xóm sang chơi chụp hình, đến lúc ngồi ngoài sân ngắm trăng rằm… vẫn chưa xong đêm. Lưng tưng rồi, đêm cũng khuya rồi, phải về thôi. Lò mò đi trong đêm được 1 đoạn thì lại thấy 2 anh em chủ nhà đuổi theo và đưa xuống tận chợ. Thế là mời uông tiếp và khi về lại gửi theo 1 túi to tướng chè bánh trôi và bánh kẹo cho các bé ở nhà. Đó cũng là lý do đêm đó hơn 12pm CA Bảo Lâm đến gõ cửa khám xét giấy tờ, với lý do là khu vực mình vừa đến chiều nay bị mất bò và chiều nay có người Kinh lên đó nên bị nghi ngờ (!!!). Không sao, vốn tính tình cởi mở (!!!) nên sau khi chứng minh được sự “trong sạch” không dắt bò, đã mời luôn các chú CA trẻ đi uống rượu. Các chú về thay đồ và thế là đi uống tiếp. Lúc đó, các chú mới khai thật là chuyện mất bò chỉ là cái cớ, mấy chú sợ mình là dân phản động hoặc dân truyền đạo đi tuyên truyền bậy bạ. Khu hiểu rằng mình cũng là người Kinh vui tính, dân bụi đời balo thứ thiệt, các chú (còn rất trẻ) cũng rất vui vẻ, dĩ nhiên là mình cũng vậy! Đây là đêm uống thật nhiều của mình, tính từ lúc về lại VN, nhưng thật vui, sau 1 ngày ngẫu nhiên và nhiều biến cố. Tuy vậy, sáng hôm sau vẫn tỉnh queo dậy lúc 5am để ra xe đi Cao Bằng, chuyến xe duy nhất trong ngày mà nếu không đặt chỗ trước, có thể sẽ không còn chỗ.

Đường đi từ Bảo Lâm đến Cao Bằng rất xấu, lại còn bị tắc đường hơn cả tiếng đồng hồ do xe cẩu đang kéo 1 chiếc xe làm đường rơi xuống hố. Xe đến Cao Bằng hơn 2pm. Lang thang tìm KS, tìm chỗ thuê xe… gần 4pm mới lại ra đường. Tuy vậy, chạy xe chỉ hơn 1.5h là đã hết khu vực nội thị và ngoại ô CB. Đành trả xe, đi bộ lang thang chơi kiếm chỗ ngắm trăng bên bờ sông, ăn uống xong lại đi lang thang, internet… Sau cùng là một mình ra quán cóc ngồi uống rượu gạo Cao Bằng (ở đây không còn rượu ngô nữa). Người ở phố thị này cũng không thân thiện lắm (hay chưa đúng chỗ, đúng người) nên không “tám”, chỉ ngồi uống rượu ngắm trăng suông đến khi đêm về quá lạnh mới về ngủ.

Sáng dậy sớm thuê xe máy tự đi Bản Giốc một mình. Đường đi (80km) thật đẹp, tuy không còn là cao nguyên đá như ở Đồng Văn nhưng địa hình núi đá vôi là chủ yếu nên cũng trùng trùng điệp điệp… rất hùng vĩ. Rừng xanh hơn, trời trong hơn và đặc biệt là dã quỳ vàng rực xen lẫn trạng nguyên đỏ chói kiêu hãnh phô phang trong nắng vàng nhè nhẹ ngày mùa đông vùng cao… những cung đường đồi dốc quanh co lúc nắng hanh nhẹ, lúc râm mát trong bóng núi… cứ miên man trôi… Trùng Khánh đây rồi. Phố cổ đã được nghe nhiều lần nay mới được gặp. Vòng quanh phố, dừng lại chợ vào uống chén nước chè và “tám” với anh chủ quán cóc, mới biết những gì mà các bài viết du lịch tô vẽ như bánh trứng kiến, rượu ngô cách thủy, hạt dẻ… chỉ là bánh vẽ, đã từ lâu, người dân tộc không còn làm những thứ này nữa, còn hạt dẻ chỉ là của “Trùng Khánh bên Tàu” to vật vã mà thôi. Ngay cả trang phục, ở đây cũng đã Kinh hóa nhiều so với bên Hà Giang, hầu như chỉ mặc “Kinh phục”, cho tiện – và rẻ. “Thôi thì thôi thế có ngần ấy thôi”… những gì còn lại cũng đã đủ rồi. Lên đường đi tiếp Bản Giốc thôi. Chiều về nếu có sớm thì ghé lại chơi chút không thì về luôn vậy.

Đường từ TK đi Bản Giốc thật đẹp, nhất là ở 1 đoạn sông có bờ xe nước và chiếc cầu tre sang sông, hẹn chiều về sẽ dừng lại đây ngồi chơi – vì biết chắc rằng buổi chiều ngồi bến sông sẽ rất hay. Xuống Thác Bản Giốc, chụp vài tấm hình đánh dấu xong thuê 1 chiếc bè tre lang thang trên sông. Tô, người Tày, lái bè kiêm thợ chụp hình đã rất nhiệt tình khi gặp khách nhiệt tình. 2 anh em thả bè trôi sông uống rượu nói chuyện trên trời dưới đất… sau đó về lán của các anh em ăn cơm chung với các bạn trẻ, uống rượu tiếp, “lê văn Tám” tiếp, quá vui đến quên mất là còn phải về sớm để ghé động Ngườm Ngao và hồ Thang Hen trên đường về nữa. Không sao, dễ gì lúc nào mới có dịp gặp bạn bè, động Ngườm Ngao, hồ Thang Hen cũng còn đó, có đi đâu mất mà sợ, lần sau ghé cũng được mà. Nói vậy rồi cũng phải về, chạy lơn tơn đến động Ngườm Ngao tham quan đã rồi chạy tiếp đến bến sông Quây Sơn, nơi có bờ xe nước quăng xe trên đường và xuống bến sông nằm chơi. Sông thật đẹp, bờ xe nước thật gợi nhớ quê nhà, nơi bến sông có bờ xe nước ngày xưa vẫn tắm sông những chiều tan học, trốn học giờ không còn nữa. Nắng xế vàng trên sông xanh trong vắt, những hàng tre rũ bóng, bãi cỏ vàng có các chú bò ung dung gặm cỏ, trời xanh trong vắt, những ngọn núi đá vôi lô nhô thật gần… đẹp lạ lùng. Bao giờ bạn đi Thác Bản Giốc, nhớ đến bến sông này chơi nhé nhanh lên vì bờ xe nước mai này có thể thay bằng 1 máy bơm Kohler rồi.

Vì mải trôi trên sông ở Bản Giốc, trên bến sông có bờ xe nước, không kịp dừng lại ở Trùng Khánh, đành chạy 1 vòng ngắm các căn nhà cổ, nhà trình tường, nhà đá, mái ngói âm dương, mái ngói gỗ… chạy bắn khói về phía Cao Bằng. Đến ngã rẽ vào hồ Thang Hen (8km) hứng chí lại quay xe ngược chạy vào, đến nơi trời tối mò chẳng còn thây gì nữa, chỉ thấy hồ mờ mờ bên dưới. Khả năng chờ trăng lên để ngắm hồ ở nơi hoang vắng và quá lạnh này là không thể, đành chạy tiếp tục về Cao Bằng. Như vậy ngày hôm nay chạy gần 200km đường đèo dốc, không tệ! Về đến Cao Bằng hơn 7pm, chép hình xong đi ăn tối… cũng hơn 9pm, hơi thấm mệt sau 1 ngày dài. Đi dạo phố vài vòng xong về ngủ sớm, để sáng mai dậy sớm đi Ba Bể, Bắc Kạn.