Ấn Độ - Thành xưa quên lãng Hampi, góc nhỏ Angkor?

Hampi, India - 04.12.2008.

Hampi là cái tên mình chưa từng nghe trước khi lang thang đến India lần này. Chỉ khi bắt đầu nghiên cứu về các cung đường và chú ý đến các điểm đến được đề cập, nhấn mạnh bởi LP mình mới bắt đầu chú ý. Nằm lỡ cỡ giữa Mumbai và Bangalore, thành phố di tích Unesco này dường như bị lãng quên và che lấp bởi những cái bóng lớn khác, nhưng Hampi quả là 1 điểm đến thú vị. Một đêm nào ngủ dậy ở đây, lơ mơ trong sớm, có thể bạn mơ màng rằng mình đang lang thang trong 1 góc Angkor nào đó.

Con đường từ Paniji, Goa đi Hampi quả thật kinh dị. Hôm ở Goa, mình hỏi vé 2 nơi, đều có giá 600-700Rs, nhưng khi vào tận bến xe mua vé thì vé chỉ 200Rs nhưng xe thì quá cà tàng. Không biết có phần tại chiếc xe quá cũ hay không mà đường đi hôm đó như là đường rừng. Xe chạy tưng tưng dằn xóc kinh khủng và cả đêm hầu như mình không chợp mắt được tý nào. Mệt, và lại phải tiếp tục chờ xe ở Hospet từ 5.30 đến 6.30am để đi tiếp chuyến xe đầu tiên đến Hampi. Mệt hơn nữa. Và nhất là cái đoạn vác balo đi kiếm nơi có thể gửi hành lý vì chiều tối nay lại phải lên đường tiếp. Cuối cùng, rồi cũng xong khi mình quăng đại cái balo vào chỗ thuê xe đạp, sau khi băng rào, vượt lối qua hàng rào cò KS dày đặc và cứng đầu. Hampi đây rồi.

Hampi đã từng là khu thánh địa của một thời hoàng kim ở vùng này. Các đền đài bắt đầu được xây dựng từ những năm 1336 và vài thế kỷ sau, khi khu vực này trở thành 1 trong những vương triều Hindu lớn nhất Nam Ấn thì càng có nhiều hơn những đền đài khác được tiếp tục xây dựng. Mãi đến những năm 1565, khi vương triều này bị tấn công bởi các Sultane khác và chấm dứt thời kỳ hoàng kim của nó. Tuy nhiên một phần của Hampi may mắn vẫn còn được lưu giữ, tuy chỉ là phần nhỏ. Và qua phần nhỏ này, và cả phần đã hoang phế, chúng ta sẽ thấy được sự hoành tráng ngày nào của Hampi thuở vàng son.

Hampi Bazaar, khu trung tâm khá nhỏ và nằm ngay dưới chân cụm đền đài hoành tráng Virupaksha, một trong những cụm đền đài xưa nhất còn xót lại và được giữ gìn tương đối nguyên vẹn. Đền chính cao khoảng 50m được xây dựng từ 1442 với các đền nhỏ hơn vào 1510. Ngôi đền này mang kiến trúc Hindu rất rõ rệt. Và bạn sẽ hơi ngạc nhiên về nó đấy. Tuy nó không nằm ở Khajuraho nhưng lại có các họa tiết Kama Sutra và nằm ở một góc lặng, và nếu lướt nhanh qua bạn sẽ khó phát hiện.

Hampi sau nhiều thế kỷ quên lãng, giờ cũng chỉ được khôi phục một phần nào. Ưu thế của vùng đất này là vùng núi đá và 1 con sông xanh biếc len lỏi chạy ngang. Núi đá rất nhiều và có lẽ là nguyên liệu chính để tạc nên các đền đài hoành tráng nơi đây. Ở độ cao khoảng 600-800m nên tuy nằm giữa vùng núi đá, thời tiết ở đây tuy nắng nóng nhưng không đến nổi khó chịu lắm. Nhất là thêm dòng sông. Và bên bờ sông, cũng có rất nhiều các di tích xưa hoang phế nằm rải rác.

Sau khi viếng đền chính Virupakshar nằm ngay trung tâm thị trấn, bạn sẽ phải bắt đầu hành trình cuốc bộ vì đường dốc đá để đến các điểm khác nằm rải rác. Nếu đi xe, bạn phải đi đường vòng rất xa. Và điểm không thể bỏ qua là Vitala Temple nằm cách Hampi Bazaar 2km. Có nhiều con đường đến đó, bpk chọn đi một đường và về đường khác. Đường đi men lên dốc núi, rẽ ngang vào khu đền đài ít người viếng Achyutaraya và Sule Bazaar. Lúc về, lại men theo con đường mòn ven triền sông.

Đền Virupakshar

Tín đồ đi cúng viếng

Đền Virupakshar từ xa.

Sông chạy ngang phố

Achyutaraya thật vắng vẻ, nằm im lìm dưới góc chân đồi Matanga. Đền đài này chưa "khôi phục" lại nhưng sự tàn phá của thời gian cũng không nhiều nên lại giữ được một vẻ rất riêng. Giữa những hoang tàn, các đền đài, các điêu khắc, chạm trổ hoa văn... từ nhiều thế kỷ trước vẫn đẹp rạng ngời. Thật khó tưởng tượng được công việc của người xưa. Bạn sẽ hiểu ngay người xưa đã làm được gì khi sang đến những ngôi đền có "trùng tu" mà các cột đá xanh+xi-măng xấu xí được dùng để chống đỡ thay vì các cột đá với chạm trổ sắc sảo của người xưa kiêu hãnh kề bên. Ở khu đền này chỉ có mình và khỉ. Đường đi không khó nhưng xe không vào được nên các tour du lịch chỉ đổ khách ở đền Vitala phía ngoài. Do đó, tha hồ cho mình lang thang và "mơ về nơi xa lắm...".

Rời Achyutaraya, lại len lỏi theo con đường đá, với những bậc thang tạc thẳng vào trong núi đá từ ngàn xưa giờ đã trơn nhẵn. Rất nhiều đền đài hoang phế trên đường đi. Tuy nhiên, với những "mảnh", những "góc" còn lại vô cùng tinh xảo cũng cho thấy được ngày xưa, nơi này "oanh liệt" thế nào.

Đền Achyutaraya

Sức sống mãnh liệt trên đá.

Đền Vitala nằm không xa dòng sông bên dưới là mấy và lộng lẫy trong nắng trưa. Ngôi đền từ TK 16 này được bảo quản tốt nên nhiều kiến trúc còn được nguyên vẹn. Được xây dựng từ những năm 1509-1529, ngôi đền này vẫn chưa xây dựng xong nhưng những phần đã 'xong" thì thật tuyệt. Có cả một ngôi đền nhỏ thờ thần Garuda với những bánh xe bằng đá quay được. Rất nhiều khách viếng và đặc biệt là rất nhiều đoàn học sinh đến tham quan và học tập ở đây. Lịch sử Ấn Độ ngày xưa thật oai hùng nhưng sao giờ "oải" quá. Có lẽ tinh túy đã trút hết cho ngày xưa?

Lang thang trong nắng, mình muốn đi đò sang sông để thăm cái làng nhỏ quá nhưng không được vì lỡ quăng cái xe đạp thuê dưới chân núi, phải quay ngược về lấy để đạp xe xuôi theo 1 hành trình khác cách đó 4km. Còn phải lo mua vé chuyến xe đêm nay rời Hampi nữa. Thèm thuồng nhìn chiếc đò thúng nằm chơi vơi nơi góc sông rồi men theo đường bờ sông mà về Hampi Bazaar.

Về giữa phố, mua vé xong xuôi còn phải đi ăn và kiếm chỗ sạc pin. Khó khăn của việc dùng xe đêm làm giường ngủ là không có nơi sạc pin, do vậy phải tranh thủ mọi lúc mọi nơi. Hampi cũng là vùng đất linh, vậy chỉ ăn chay thôi nhé! Và xế trưa, trời cũng nắng gắt nên cũng lười đi, ngồi trong bóng râm nhìn bóng đề xưa đổ dài trên phố, gật gà, gật gà... mơ về nơi đâu. may mà vùng đất linh này không bán bia bọt gì hết. Nếu không, chắc ngồi bất động đến chiều.

Trong đền Vitala

Rồi cũng phải vác xác đi. Hành trình buổi chiều hơi vất vả vì phải đạp xe ở con đường dốc hơn 4km đến khu Royal Centre. Con đường chạy giữa các hàng cây, đôi lúc là dừa, đôi lúc là cây giao và núi đá, và cả thành đá. và rất nhiều di tích nằm rải rác khắp nơi. Cũng như Angkor, có rất nhiều di tích mà nếu trong thời gian ngắn, bạn phải lựa chọn điểm dừng và đi nhanh những nơi không thích lắm. Và còn phải trốn cái nắng nóng hừng hực từ trên cao phả xuống và từ dưới đá hắt lên giữa vùng đồng không mông quạnh này nữa.

Dòng sông trưa, phế tích, chiếc thúng nhỏ chơi vơi

Rất nhiều đền đài rất đẹp. Nhiều công trình dưới lòng đất nữa... mênh mang là di tích là đền đài. Nổi bật nhất là đền Elephant Stables, nghe nói một thời là nơi voi ở, và thành quách Zenana Enclosure, với đóa sen Lotus Mahal cực đẹp. Có một đền đài không được LP nhấn mạnh nhưng mình lại lạc vào đó, với những điêu khắc chạm trổ trên đá đen cũng rất đẹp và lạ.

Các đền đài, điêu khắc và họa tiết ở Royal Centre

Rất tinh xảo

Và hoang phế

Lang thang ở Hampi, đôi lúc cứ ngỡ ở 1 góc nào đó Angkor. Tuy không hoành tráng bằng Angkor nhưng những công trình ở Hampi cũng vô cùng đặc sắc và sắc xảo do giữ được các điêu khắc chạm trổ tượng đài... chắc đêm trăng lang thang ở đây sẽ rất phiêu.

Lang thang trong Elephant Stables, nơi có kiến trúc đẹp và 1 bãi cỏ cũng rất đẹp dưới tàng cây xanh. Mình không đi nữa, lăn đùng ra bãi cỏ nằm ngắm trời xanh. Biết ngày về không xa, những thời khắc như thế này giờ thật quý và mình cũng không muốn lãng phí, nhưng khoảnh khắc nằm lăn trên bãi cỏ mềm, giữa những hoang phế ngàn xưa, giữa bãi cỏ xanh, trên cao cây xanh, trời xanh,... thật khó quên với mình, mình biết rất rõ điều này.

Đóa sen Lotus Mahal

Elephant Stables

Bãi cỏ, nơi mình đã lăn ra và sau đó có 1 gia đình Tây cũng "bắt chước", em bé thật dễ thương.

Chiều, tranh thủ đạp xe về để kịp ngắm hoàng hôn trên sông và viếng đồi Hemakuta, nhìn toàn cảnh Hampi Bazaar, các đền đài bên dưới cũng như các đền chùa Jain hoang phế trên đồi. Hoàng hôn trên đồi cũng đẹp nhưng mình muốn ở lại cũng không được vì pin lại hết. Phải về Hampi Bazaar mua pin và ra bờ sông ngồi.

Đền Virupaksha, từ TK XV nhìn từ trên đồi (và các chạm trổ "Kama Sutra" ở bên hông đền, ở chính diện đền khi ở Hampi Bazaar bạn sẽ không thấy các điêu khắc này)

Các di tích đền chùa Jain với kiến trúc khác Hindu

Hoàng hôn trên sông, với những phế tích của đền đài xa xa cũng thật tuyệt. Ngồi thật lâu, trước khi ra về, chuẩn bị hành trang cho chuyến xe về Hospet, để từ đó lại lên tiếp chuyến xe đêm đi Bangalore.

Hoàng hôn trên sông ở Hampi

Chia tay Hampi, thành xưa quên lãng.

Ấn Độ - Phút chao lòng ở phố nhỏ Paniji, Goa.

Paniji 03.12.2008.

Paniji, còn có tên cũ là Panjim, là thủ phủ mới của Bang Goa. Thủ phủ cũ là Old Goa cách đó khỏang 10km, là di tích Unesco. Dự định ban đầu từ Bombay là mình sẽ ghé Paniji trước, rồi từ đó mới lần mò đi các điểm ven biển Goa vì Paniji nằm ở trung tâm (Anjuna nằm ở bắc), nhưng sau đó, vì phiên chợ Anjuna và vì giá cả phòng ốc, mình lại dừng ở Anjuna. Do vậy, Paniji chỉ là điểm dừng sau khi mình mình rời Anjuna trên đường xuôi Nam Ấn. Điểm dừng chân đó đã làm mình xiêu lòng, dù chỉ ghé trong phút chốc.

Trưa, rời Anjuna sau phiên chợ trên biển đầy nuối tiếc. Con đường về Paniji nắng trưa hầm hập cái nóng xứ biển vùng gần xích đạo làm mình càng nuối hơn về việc rời Anjuna. Trước đó cũng đã chần chừ với dự định là lang thang ở Anjuna cho đến tối rồi lên xe đi thẳng Nam Ấn luôn thay vì dành vài giờ lang thang ở Paniji. Thế nhưng khi Paniji hiện ra phía trước, cây cầu dài bắc qua eo biển xanh ngắt hiện ra... là mình bắt đầu thấy dịu lại.

Thực lòng mà nói, Paniji không đẹp lắm khi so với các thành phố nhỏ khác của Vietnam, Thailand nhưng lại là một điểm rất đặc biệt ở Ấn Độ. Tới nơi rồi mình mới hiểu thêm lý do cư dân nước ngòai đổ xô đến đây chật đường nghẹt xá để đón Giáng sinh mỗi năm. Điều rất đơn giản nhưng lại rất lạ ở Ấn Độ, đó là Paniji rất sạch sẽ. Làm một điều lạ đôi khi cũng thật đơn giản, bạn nhỉ.

Lang thang trên đất India rồi bạn mới thấy quý khi đến đây. Dù ở kinh thành Delhi, thủ phủ văn hóa Calcuta hay thành phố hoa lệ Bombay... ở đâu cũng đông đúc chen lấn xô đẩy người ơi là người, phố phường đầy rác không thiếu lọai nào, bụi bay mù trời, cống rãnh lan tràn, khắp nơi khai mù chất thải của bò lẫn của người... thật khó chịu trong cái nóng nung người ở xứ Ấn. Ở Paniji lại khác. Đường phố sạch sẽ (mình đã đi bộ hơn 4 giờ đồng hồ ở đây), bóng cây râm mát. Con sông vẫn trong xanh, nhà cửa sạch sẽ gọn gàng trồng hoa đầy ngõ. Đường phố lại vắng vẻ nữa mới lạ chứ. Điều đặc biệt là dân ở vùng này theo đạo Thiên chúa, do vậy nhà cửa đang được sơn phết tô rửa chuẩn bị đón giáng sinh, trông rất hay.

Những ngôi nhà thờ trắng tóat trong trời chiều xanh ngắt. Đường phố xung quanh sạch và khang trang.

Sông vẫn còn xanh dù ngang qua phố

Thành phố nằm kề bên cửa biển và có 1 con sông ngang qua. Trên bờ sông, nhiều người câu cá trong bóng râm. Đặc biệt là ở đây mình lại gặp "bạn". Đó là những ngôi nhà với cửa sổ làm bằng vỏ sò mà mình chỉ thấy ở thành phố di tích Unesco, Vigan, vùng North Luzon, Philippine trước đây. Chẳng hiểu nguyên nhân tại sao nó lại ở đây nữa.

KS Pajim Inn nổi tiếng cũng đơn giản hén?

Nhà có cửa sổ làm bằng vỏ sò.

Đường phố vắng vẻ, yên bình. Nhà có nhiều hoa trước cổng nữa chứ.

Và đã bắt đầu trang hòang đón Giáng sinh. Bắt đầu nhớ nhà rồi đây!?

Paniji có nhiều nhà thờ rất đẹp. Những ngôi nhà nhỏ cũng đẹp không kém, kể cả KS Panjim Inn nổi tiếng nữa. Dòng sông chạy ngang và biển bên ngòai làm thành phố mát dịu dù cũng đã ở vùng Nam Ấn rồi. Người dân ở đây cũng hiền hòa hơn ở các nơi khác. Rất nhiều người nước ngòai sống ở đây mình gặp ở cửa nhà, trên đường phố.... Chưa kể là nhiều người chắc còn đang mải mê ở hội chợ Anjuna nữa!!!

Chùa Hanuman trên đồi. Màu hồng đẹp hén?

Nhìn qua cửa chùa xuống dưới

Lang thang vài tiếng đồng hồ nhưng mình đã hòan tất Walking Tour mà LP đề nghị, cũng tự an ủi là mình đã viếng gần đủ phố nhỏ Paniji. Chưa kể việc leo lên chùa Hanuman ngồi cả tiếng để nghỉ ngơi và ngắm dòng sông bên dưới.

Cây cầu bắt ngang qua eo biển. Chiều trời bỗng đổ mưa làm mình chạy bộ trối chết.

Chỉ mỗi cái bất tiện là mình muốn ra bờ sông leo lên rất nhiều nhà hàng nổi ngồi, nhưng không được. Tất cả đều là "Sunset Cruise" mà giờ đó mình phải ngồi trên xe rồi, làm sao mà ngồi trên tàu ngắm hòang hôn, mà chìm trong Kingfisher đây hả trời? Thế là đành lủi thủi ra bến xe, ăn tạm đồ ăn chay (kiếm không ra quán "không chay" ở đây) rồi lóc cóc ôm ba lô ra chờ xe đêm. (Note: Không phải là mình không ăn được đồ ăn chay, thích nữa là khác. Nhưng đồ ăn chay ở Ấn Độ rất ngược. Ăn chay mà dầu mỡ gấp nhiều lần bình thường làm rất ngán. Do vậy, rất nhiều người ăn chay mà mập ơi là mập.)

Vừa mới đến thiên đường đã phải rớt xuống đất, tiếp tục ra đi, tiếp tục hành trình lấy xe đêm làm khách sạn! Buồn!

Sáng mai, mình sẽ đến Hampi - di tích Unesco về những ngôi đền Hindu từ TK XV giờ hoang phế. Hẹn gặp ở Hampi nhé!